Onszelf zien als overprikkeld, is dat verstandig? Misschien niet.

Onszelf zien als overprikkeld, is dat verstandig? Misschien niet.

Het woord overprikkeld komt regelmatig terug in alledaagse gesprekken. “Ik ga zaterdag niet mee de stad in, ik raak helemaal overprikkeld van die geluiden en mensen.” “Ik kom vanavond toch niet, ik ben helemaal overprikkeld.” “Ik moet die vergadering even overslaan, ik raak overprikkeld van zoveel input achter elkaar.” Het lijkt iets te benoemen dat veel mensen herkennen, en het wordt ingezet om uit te leggen waarom iemand iets niet kan of niet wil. De onderliggende ervaring is herkenbaar. Vermoeidheid, geïrriteerdheid, een verlangen naar rust zijn voor iedereen herkenbare ervaringen. Wat opvalt is niet die ervaring, maar de specifieke manier waarop ze tegenwoordig steeds vaker wordt benoemd. Welke betekenis heeft het woord ‘overprikkeld’, en welke gevolgen kan het gebruik ervan hebben?

Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (1)
  • Bruikbaar (1)

Het dynamisch genoom: hoe ons DNA voortdurend verandert

Je hebt het vast wel eens gehoord: het menselijk genoom komt voor 98,4 procent overeen met dat van de chimpansee. Een opvallend cijfer, maar er zit iets vreemds in de formulering. Ze gaat ervan uit dat er één menselijk genoom is, een soort gemeenschappelijke code voor alle mensen. Maar dat klopt niet. Het genoom van twee mensen verschilt onderling, ergens rond een halve procent. We hebben dus niet één menselijk genoom maar miljarden, één voor elke persoon. Maar zelfs dat beeld blijkt nog te eenvoudig. Want ook binnen één persoon is er niet één genoom. De cellen in jouw lichaam dragen niet allemaal precies dezelfde DNA-code. Ze verschillen onderling, en die verschillen worden in de loop van je leven groter. In het recent verschenen boek Beyond Inheritance laat wetenschapsjournalist Roxanne Khamsi zien dat ons genetisch materiaal voortdurend verandert, in elke cel, gedurende ons hele leven. We zijn geen vaste blauwdruk, we zijn een genetisch proces in beweging.

Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (2)
  • Bruikbaar (1)

Hoe ga je progressiegericht om met weerstand?

Weerstand is vaak een label; onderzoek of er een inhoudelijk bezwaar is. Reactie hangt af van situatie: helpen of sturen.

Recent vroeg iemand me: hoe ga je progressiegericht om met weerstand? Het is een begrijpelijke vraag, want iedereen die werkt met mensen kent de momenten waarop het lijkt alsof de ander niet meewerkt of iets laat zien wat op tegenwerking lijkt. Toch is er geen eenvoudig algemeen antwoord op de vraag. Het woord ‘weerstand’ kan namelijk verwijzen naar heel verschillende situaties. In dit artikel leg ik uit hoe je progressiegericht kunt kijken naar weerstand. Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (2)
  • Bruikbaar (1)

De Dynamische Mens – Voorstel voor een nieuwe psychologie

De Dynamische Mens - Voorstel voor een nieuwe psychologie (Coert Visser, 2026)

We beschrijven onszelf en anderen voortdurend in termen van stabiele eigenschappen: kenmerken die we ‘hebben’ en die min of meer vaststaan. Dat statische mensbeeld biedt een comfortabel gevoel van orde, maar het klopt niet. De dynamische mens laat zien waarom dat beeld onhoudbaar is en wat ervoor in de plaats kan komen. Het boek brengt inzichten samen uit de persoonlijkheidspsychologie, de motivatiewetenschap, de evolutiebiologie en de neurowetenschappen. Centraal staat het begrip enablement: context veroorzaakt ons functioneren niet, maar opent of sluit mogelijkheden. Die verschuiving verandert alles: hoe we naar talent kijken, naar motivatie, naar ontwikkeling, en naar de vraag wat mensen nodig hebben om vooruit te komen.

Het boek introduceert het concept deuropener: een conditie, handeling of ervaring die een mogelijkheidsruimte opent die voorheen gesloten was. Wat we voor vaste eigenschappen houden, is veelal het eindpunt van een cumulatief proces dat we niet meer kunnen zien. Het boek vertaalt dit perspectief naar concrete aanpakken in onderwijs, organisaties en coaching, en formuleert zijn synthese als een samenhangend voorstel dat ver genoeg reikt om toetsbaar te zijn.

Bestel hier.

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (2)
  • Bruikbaar (0)

The Dynamic Human. Proposal for a New Psychology

The Dynamic Human. Proposal for a New Psychology

We constantly describe ourselves and others in terms of stable traits: characteristics we “have” and that are more or less fixed. This static conception of the human offers a comfortable sense of order, but it does not hold up. The Dynamic Human draws together insights from personality psychology, motivation science, complexity theory, and neuroscience to show what can take its place. At its core is the concept of enablement: context does not cause our functioning, it opens or closes possibilities. Central to the argument is the door-opener: a condition, action, or experience that opens a space of possibilities which was previously closed. What we take to be fixed traits is often the end point of a cumulative process we can no longer see.

Order here.

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (0)
  • Bruikbaar (0)

Logische consequenties: conceptuele aanscherpingen

Logische consequenties: conceptuele aanscherpingen

Eerdere artikelen op deze site beschreven de logische-consequentie-aanpak (LC-aanpak) als een effectieve reactie op herhaald ongewenst gedrag. Kort samengevat: wanneer sturen (verwachting plus rationale) niet volstaat, verbind je een beperking of taak aan het gedrag die een directe relatie heeft tot het probleem. Deze aanpak werkt beter dan straffen, niet-ingrijpen of blijven uitleggen, omdat de interventie begrijpelijk is en internalisatie bevordert in plaats van belemmert. Onlangs publiceerden Gagnon et al. (2026) een integratief theoretisch kader voor logische consequenties (LC). Hun artikel voegt enkele zinvolle aanscherpingen toe.

Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (1)
  • Bruikbaar (0)

Iteratieve mindset: hoe mensen tegenslag overleven en gewoontes opbouwen

Iteratieve mindset: hoe mensen tegenslag overleven en gewoontes opbouwenWie probeert af te vallen, productiever te werken of welke andere langetermijnverandering dan ook door te voeren, kent het patroon: een paar weken loopt het, dan komt er een tegenslag, en daarna verdampt de motivatie. Goede voornemens zijn niet het probleem. Het probleem is wat er gebeurt op het moment dat het even tegenzit. Een nieuwe Amerikaanse studie van Bobinet et al. (2026) onderzoekt een mentaal model dat hierbij een rol zou kunnen spelen: de iteratieve mindset. In twee studies, één over afvallen en één over werkproductiviteit, kijken de auteurs of mensen met een sterkere iteratieve mindset meer automatische gewoontes ontwikkelen en daardoor succesvoller zijn in het bereiken van hun doelen.

Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (0)
  • Bruikbaar (0)

Opwaartse en neerwaartse spiralen tussen begeleider en cliënt

Opwaartse en neerwaartse spiralen tussen begeleider en cliënt

We verzorgden een trainingssessie met begeleiders die werken met mensen met een lichamelijke, verstandelijke of meervoudige beperking en met mensen met niet-aangeboren hersenletsel. We stelden aan het begin een eenvoudige vraag: wat vind je leuk aan je werk? De deelnemers praatten in duo’s over de vraag door. Toen we de antwoorden bespraken, kwam er iets naar boven dat ik graag wil delen.

Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (3)
  • Bruikbaar (2)

Elizabeth Andersons pleidooi tegen ideaaldenken

Elizabeth Andersons pleidooi tegen ideaaldenken

Stel, je wilt iets belangrijks verbeteren. Je werksituatie, je team, de organisatie waarvoor je werkt, of de samenleving. Wat is dan de eerste vraag die je jezelf stelt? Voor veel mensen is dat: hoe zou de ideale situatie eruitzien? Pas als je weet waar je naartoe wilt, kun je immers bepalen welke stappen je moet zetten. Deze redenering klinkt logisch en is terug te vinden in strategische planning, in missie- en visietrajecten, in het werken met Ist-Soll-analyses en met stippen aan de horizon. Herken je die werkwijze? Vind je haar overtuigend? Er zijn goede redenen om te concluderen dat deze werkwijze die we ideaaldenken zouden kunnen noemen onverstandig is. De Amerikaanse filosofe Elizabeth Anderson laat overtuigend zien waarom.

Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (5)
  • Bruikbaar (2)

Excelleren is geen eigenschap

Een lege gang op MIT, ’s avonds laat. Op een schoolbord staat een wiskundig probleem dat een professor als uitdaging heeft achtergelaten voor zijn beste studenten. Een schoonmaker stopt met dweilen, pakt een krijtje, en lost het probleem op. Niet na weken studeren. Niet na een gespecialiseerde opleiding. Hij kijkt, hij ziet het, hij schrijft het antwoord op. Alsof het altijd al in hem zat. Het is de beroemdste scène uit Good Will Hunting, en het is een van de meest geliefde films van de afgelopen dertig jaar. We vinden het verhaal ontroerend. We gunnen Will zijn doorbraak. We zijn gefascineerd door zijn genialiteit. Maar wat de film zo aantrekkelijk maakt, is precies wat er niet klopt: in de echte wereld lost niemand complexe wiskundige problemen op zonder jarenlange training. De film schrapt het pad en houdt alleen het eindpunt over, en noemt dat “genie.” We herkennen allemaal dat het onrealistisch is zodra we erover nadenken. Toch vinden we het een mooi verhaal. Dat zegt iets over hoe graag we excelleren zien als iets wat iemand is, in plaats van iets wat iemand doet.

Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (3)
  • Bruikbaar (2)

Voeg je bij 537 andere abonnees

► UPDATES & REACTIES

  1. Wat een interessante perspectieven Coert! Knap staaltje denkwerk. Fijn dat ik binnenkort mijn mensbeeld en mijn streven in mijn werk…

Archieven