De Dynamische Mens – Voorstel voor een nieuwe psychologie
We beschrijven onszelf en anderen voortdurend in termen van stabiele eigenschappen: kenmerken die we ‘hebben’ en die min of meer vaststaan. Dat statische mensbeeld biedt een comfortabel gevoel van orde, maar het klopt niet. De dynamische mens laat zien waarom dat beeld onhoudbaar is en wat ervoor in de plaats kan komen. Lees verder »
Hoe vertrouwen churn vermindert: van wijze docenten tot instellingen
In het eerste artikel over Claude Steeles boek Churn heb ik uitgelegd wat churn is (de mentale en lichamelijke onrust in diverse settings waar identiteit een rol kan spelen), hoe het werkt en waarom de oplossingsrichting bij setting-verandering ligt. Aan het einde van dat artikel noemde ik de drie werkwoorden van Steele: zien, verwelkomen, ondersteunen. Die werkwoorden geven invulling aan een vorm van wijsheid1 die Steele aan socioloog Erving Goffman ontleent. Wat ze concreet betekenen, bleef daar open. Dit tweede artikel vult ze in met onderzoek en voorbeelden, op twee niveaus. Eerst op het niveau van individuele handelingen: een feedbackzin van een docent, een korte schrijfopdracht in een klaslokaal. Daarna op het niveau van instellingen: een grote publieke universiteit in Atlanta en een prestigieus chemie-departement in Berkeley. Lees verder »
Claude Steeles boek Churn: identiteitsdreiging als verklaring van prestatieverschillen
In 2010 interviewde ik Claude Steele, de Amerikaanse sociaal psycholoog die in 1995 samen met Joshua Aronson het begrip stereotype threat ontwikkelde en die met zijn boek Whistling Vivaldi uit 2010 dat begrip internationale bekendheid bezorgde. Stereotype threat is de zorg die mensen kunnen ervaren dat anderen hen door een negatief stereotype over hun groep zullen beoordelen, en dat hun gedrag bevestiging zou kunnen lijken te geven aan dat stereotype. Die zorg is werkzaam ook wanneer mensen het stereotype niet onderschrijven, en kan op zichzelf prestaties aantasten. Nu is er een nieuw boek van Steele verschenen: Churn: The Tension That Divides Us and How to Overcome It. Het boek introduceert een woord, ‘churn‘, voor de mentale agitatie en lichamelijke stress die mensen ervaren in een diverse setting wanneer ze rekening moeten houden met de mogelijkheid dat hun identiteit hen zal benadelen. Churn werkt bij meerderheids- en minderheidsgroepen, belast werkgeheugen, tast prestaties aan en ontstaat ook zonder dat iemand iets vijandigs doet. Steele laat zien dat veel van wat we als individuele prestatieverschillen lezen in feite responsen zijn op hoe situaties zijn ingericht, en hij werkt uit hoe settings zo zijn te ontwerpen dat churn afneemt. In dit eerste van drie artikelen leg ik uit wat churn is en wat het in beweging zet.
Goed luisteren begint met een heldere opdracht aan jezelf
Veel artikelen en trainingen over luisteren bevelen aan om een specifieke set zichtbare gedragingen aan te leren: oogcontact maken, knikken, lichaamstaal spiegelen, samenvatten, doorvragen, verbale signalen geven. Daarnaast wordt vaak benadrukt dat de luisteraar de juiste innerlijke houding moet cultiveren: aandachtig zijn, empathisch zijn, oordeel uitstellen, onvoorwaardelijke positieve waardering tonen.
In progressiegericht werken kijken wij hier anders tegenaan. Wij zien een bewuste focus op het uitvoeren van zichtbaar luistergedrag als contraproductief. Het opsommen van houdingseigenschappen als afzonderlijke deugden biedt naar onze ervaring weinig grip op wat een luisteraar in een concreet gesprek precies zou moeten doen. Wij geven onszelf in een gesprek één heldere, toetsbare opdracht. Het bijbehorende gedrag volgt daar vanzelf uit en is functioneel: het draagt het luisteren omdat het uit het luisteren voortkomt. In dit artikel beschrijf ik hoe wij dit operationaliseren, en waarom deze benadering werkt.
Lees verder »Onszelf zien als overprikkeld, is dat verstandig? Misschien niet.
Het woord overprikkeld komt regelmatig terug in alledaagse gesprekken. “Ik ga zaterdag niet mee de stad in, ik raak helemaal overprikkeld van die geluiden en mensen.” “Ik kom vanavond toch niet, ik ben helemaal overprikkeld.” “Ik moet die vergadering even overslaan, ik raak overprikkeld van zoveel input achter elkaar.” Het lijkt iets te benoemen dat veel mensen herkennen, en het wordt ingezet om uit te leggen waarom iemand iets niet kan of niet wil. De onderliggende ervaring is herkenbaar. Vermoeidheid, geïrriteerdheid, een verlangen naar rust zijn voor iedereen herkenbare ervaringen. Wat opvalt is niet die ervaring, maar de specifieke manier waarop ze tegenwoordig steeds vaker wordt benoemd. Welke betekenis heeft het woord ‘overprikkeld’, en welke gevolgen kan het gebruik ervan hebben?
Lees verder »Het dynamisch genoom: hoe ons DNA voortdurend verandert
Je hebt het vast wel eens gehoord: het menselijk genoom komt voor 98,4 procent overeen met dat van de chimpansee. Een opvallend cijfer, maar er zit iets vreemds in de formulering. Ze gaat ervan uit dat er één menselijk genoom is, een soort gemeenschappelijke code voor alle mensen. Maar dat klopt niet. Het genoom van twee mensen verschilt onderling, ergens rond een halve procent. We hebben dus niet één menselijk genoom maar miljarden, één voor elke persoon. Maar zelfs dat beeld blijkt nog te eenvoudig. Want ook binnen één persoon is er niet één genoom. De cellen in jouw lichaam dragen niet allemaal precies dezelfde DNA-code. Ze verschillen onderling, en die verschillen worden in de loop van je leven groter. In het recent verschenen boek Beyond Inheritance laat wetenschapsjournalist Roxanne Khamsi zien dat ons genetisch materiaal voortdurend verandert, in elke cel, gedurende ons hele leven. We zijn geen vaste blauwdruk, we zijn een genetisch proces in beweging.
Hoe ga je progressiegericht om met weerstand?
Recent vroeg iemand me: hoe ga je progressiegericht om met weerstand? Het is een begrijpelijke vraag, want iedereen die werkt met mensen kent de momenten waarop het lijkt alsof de ander niet meewerkt of iets laat zien wat op tegenwerking lijkt. Toch is er geen eenvoudig algemeen antwoord op de vraag. Het woord ‘weerstand’ kan namelijk verwijzen naar heel verschillende situaties. In dit artikel leg ik uit hoe je progressiegericht kunt kijken naar weerstand. Lees verder »
The Dynamic Human. Proposal for a New Psychology
We constantly describe ourselves and others in terms of stable traits: characteristics we “have” and that are more or less fixed. This static conception of the human offers a comfortable sense of order, but it does not hold up. The Dynamic Human draws together insights from personality psychology, motivation science, complexity theory, and neuroscience to show what can take its place. At its core is the concept of enablement: context does not cause our functioning, it opens or closes possibilities. Central to the argument is the door-opener: a condition, action, or experience that opens a space of possibilities which was previously closed. What we take to be fixed traits is often the end point of a cumulative process we can no longer see.
Logische consequenties: conceptuele aanscherpingen
Eerdere artikelen op deze site beschreven de logische-consequentie-aanpak (LC-aanpak) als een effectieve reactie op herhaald ongewenst gedrag. Kort samengevat: wanneer sturen (verwachting plus rationale) niet volstaat, verbind je een beperking of taak aan het gedrag die een directe relatie heeft tot het probleem. Deze aanpak werkt beter dan straffen, niet-ingrijpen of blijven uitleggen, omdat de interventie begrijpelijk is en internalisatie bevordert in plaats van belemmert. Onlangs publiceerden Gagnon et al. (2026) een integratief theoretisch kader voor logische consequenties (LC). Hun artikel voegt enkele zinvolle aanscherpingen toe.
Lees verder »Iteratieve mindset: hoe mensen tegenslag overleven en gewoontes opbouwen
Wie probeert af te vallen, productiever te werken of welke andere langetermijnverandering dan ook door te voeren, kent het patroon: een paar weken loopt het, dan komt er een tegenslag, en daarna verdampt de motivatie. Goede voornemens zijn niet het probleem. Het probleem is wat er gebeurt op het moment dat het even tegenzit. Een nieuwe Amerikaanse studie van Bobinet et al. (2026) onderzoekt een mentaal model dat hierbij een rol zou kunnen spelen: de iteratieve mindset. In twee studies, één over afvallen en één over werkproductiviteit, kijken de auteurs of mensen met een sterkere iteratieve mindset meer automatische gewoontes ontwikkelen en daardoor succesvoller zijn in het bereiken van hun doelen.
Open link ► Vleesonderzoek met industriebanden 16x vaker positief over vlees Het nieuws: Studies naar de gezondheidseffecten van vleesconsumptie die…
Bedankt voor je vraag. We gaan naar het microniveau van het gesprek toe als we deze vraag beantwoorden. Na het…
Vraag: Hoe ziet de overgang eruit van luisteren naar doorschakelen (vragen/suggesties doen) zonder dat de ander zich onbegrepen voelt? Dit…
Open link ►Dit artikel identificeert vier problemen met het concept ‘ultrabewerkt’ voedsel. 1) De definitie is zwak: zelfs voedingswetenschappers delen…
Korte toelichting bij de adaptieve kankertherapie van Robert Gatenby. Bij gangbare kankerbehandelingen worden patiënten met maximale doses bestreden tot alle…
👍
Wat een interessante perspectieven Coert! Knap staaltje denkwerk. Fijn dat ik binnenkort mijn mensbeeld en mijn streven in mijn werk…
De filosofie van Elizabeth Anderson wordt in de IT praktijk van alledag al jaren toegepast door te werken volgens het…
Open link ► Dit artikel van Kim et al. (2026) laat zien dat voedingspatronen die relatief rijk zijn aan plantaardige…
Open link ► Dit artikel van Aune et al. (2026) laat zien dat vegetarische en veganistische voedingspatronen geassocieerd zijn met…
Yes! Ik noem het de toestemmingsvraag. Die komt in mijn trainingen altijd naar voren als een heel effectieve manier om…
Dank je, Freek. De post van Christiaan Vinkers is een interessante illustratie van het heterogeniteitsperspectief. Vinkers beschrijft een grote RCT…