Opwaartse en neerwaartse spiralen tussen begeleider en cliënt
We verzorgden een trainingssessie met begeleiders die werken met mensen met een lichamelijke, verstandelijke of meervoudige beperking en met mensen met niet-aangeboren hersenletsel. We stelden aan het begin een eenvoudige vraag: wat vind je leuk aan je werk? De deelnemers praatten in duo’s over de vraag door. Toen we de antwoorden bespraken, kwam er iets naar boven dat ik graag wil delen.
Elizabeth Andersons pleidooi tegen ideaaldenken
Stel, je wilt iets belangrijks verbeteren. Je werksituatie, je team, de organisatie waarvoor je werkt, of de samenleving. Wat is dan de eerste vraag die je jezelf stelt? Voor veel mensen is dat: hoe zou de ideale situatie eruitzien? Pas als je weet waar je naartoe wilt, kun je immers bepalen welke stappen je moet zetten. Deze redenering klinkt logisch en is terug te vinden in strategische planning, in missie- en visietrajecten, in het werken met Ist-Soll-analyses en met stippen aan de horizon. Herken je die werkwijze? Vind je haar overtuigend? Er zijn goede redenen om te concluderen dat deze werkwijze die we ideaaldenken zouden kunnen noemen onverstandig is. De Amerikaanse filosofe Elizabeth Anderson laat overtuigend zien waarom.
Lees verder »Excelleren is geen eigenschap
Een lege gang op MIT, ’s avonds laat. Op een schoolbord staat een wiskundig probleem dat een professor als uitdaging heeft achtergelaten voor zijn beste studenten. Een schoonmaker stopt met dweilen, pakt een krijtje, en lost het probleem op. Niet na weken studeren. Niet na een gespecialiseerde opleiding. Hij kijkt, hij ziet het, hij schrijft het antwoord op. Alsof het altijd al in hem zat. Het is de beroemdste scène uit Good Will Hunting, en het is een van de meest geliefde films van de afgelopen dertig jaar. We vinden het verhaal ontroerend. We gunnen Will zijn doorbraak. We zijn gefascineerd door zijn genialiteit. Maar wat de film zo aantrekkelijk maakt, is precies wat er niet klopt: in de echte wereld lost niemand complexe wiskundige problemen op zonder jarenlange training. De film schrapt het pad en houdt alleen het eindpunt over, en noemt dat “genie.” We herkennen allemaal dat het onrealistisch is zodra we erover nadenken. Toch vinden we het een mooi verhaal. Dat zegt iets over hoe graag we excelleren zien als iets wat iemand is, in plaats van iets wat iemand doet.
Lees verder »Mindset en sociale vergelijking na een tegenslag
Een wat minder bekende studie uit 2008 van A. David Nussbaum en Carol Dweck. legt een interessant groeimindset-mechanisme bloot. In het onderzoek slaan de auteurs een brug tussen Dwecks groeimindsettheorie en de sociale vergelijkingstheorie van Leon Festinger.
Lees verder »Mandaat vragen: een kleine interventie met grote impact
In veel professionele gesprekken, of het nu gaat om coaching, training, leidinggeven of teamfacilitatie, bestaat er een techniek die eenvoudig lijkt maar verrassend krachtig is: mandaat vragen. Mandaat vragen houdt in dat je als professional expliciet toestemming vraagt aan je gesprekspartner of groep voordat je een volgende stap zet. Je vraagt bijvoorbeeld: “Mag ik je daar een vraag over stellen?”, “Zullen we verdergaan naar het volgende onderwerp?”, of “Is het goed als ik een suggestie doe?” Het is een korte interventie, soms niet meer dan één zin, die het verloop van een gesprek fundamenteel kan beïnvloeden.
Lees verder »Simpson’s paradox: wat werkt voor de meesten hoeft niet voor iedereen te werken
Neem iets alledaags: feedback. Op groepsniveau laat onderzoek zien dat positieve feedback gemiddeld motiverend werkt. Dat is het soort bevinding dat een managementboek haalt, dat een training binnenkomt, dat een leidinggevende meeneemt als vuistregel: geef positieve feedback, dan motiveer je mensen. Maar dat gemiddelde verbergt een patroon dat alleen zichtbaar wordt wanneer we de interactie tussen persoon en taak serieus nemen.
Lees verder »Binnenkort verschijnt: De Dynamische Mens
Wie ben ik? Het is een van die vragen die zo vertrouwd zijn dat we zelden stilstaan bij het type antwoord dat we erop geven. En toch is dat type antwoord verrassend uniform. We beschrijven onszelf in termen van stabiele eigenschappen: kenmerken die we “hebben,” die ons definiëren en die min of meer vaststaan. Intelligentie, persoonlijkheid, talent, motivatie: het zijn dingen die we bezitten in een bepaalde hoeveelheid, als vloeistof in een glas. Maar klopt dat beeld eigenlijk wel? Lees verder »
De Cirkeltechniek is verschenen als hardcover
In 2020 verscheen het boek De Cirkeltechniek als paperback. Vanaf vandaag is het boek verschenen als uitgebreide hardcover-editie. Er waren twee aanleidingen voor deze heruitgave. Ten eerste werd in de afgelopen jaren steeds duidelijker dat de cirkeltechniek het best werkt wanneer je er niet eenmalig mee werkt, maar er regelmatig op terugkomt. De cirkeltechniek is nog waardevoller als je hem toepast in een cyclisch proces dat ontstaat wanneer je de cirkels er steeds weer bij pakt en samen kijkt welke progressie er is geboekt. Ten tweede bleek er in trainingen en coachingsessies behoefte aan kant-en-klare werkvormen die je direct kunt gebruiken.
Lees verder »Deuropeners: hoe progressie mogelijk wordt gemaakt
Wanneer mensen leren, groeien en beter gaan functioneren, zijn we geneigd om te zoeken naar de oorzaak daarvan. Welke interventie heeft het verschil gemaakt? Wat heeft de verandering teweeggebracht? Maar misschien is die manier van kijken te beperkt. Misschien is veel van wat werkt in onderwijs, coaching en leiderschap niet het veroorzaken van verandering maar het mogelijk maken ervan. Dat verschil, tussen veroorzaken en mogelijk maken, zou wel eens fundamenteler kunnen zijn dan het op het eerste gezicht lijkt. Het heeft consequenties voor hoe we interventies begrijpen, hoe we naar menselijk functioneren kijken, en hoe we de hardnekkige vraag benaderen waarom sommige mensen zoveel verder komen dan anderen. In dit artikel introduceer ik het begrip “deuropener” als een manier om dat verschil precies te maken.
Lees verder »Ken de kracht van omslagpunten: progressie kan soms veel sneller gebeuren dan we denken
Vrijwel iedereen kent het gevoel. Je maakt je zorgen over een groot probleem (klimaatverandering, politieke instabiliteit, sociale ongelijkheid) en je denkt: dit gaat nog heel lang duren. Of erger: dit komt nooit meer goed. Het is een begrijpelijk gevoel. Als je de huidige stand van zaken bekijkt en een rechte lijn naar de toekomst trekt, is de conclusie vaak somber. Maar die rechte lijn is precies waar het misgaat. Complexe systemen veranderen namelijk zelden geleidelijk. Ze vertonen een patroon dat wetenschappers een omslagpunt noemen: lange perioden van schijnbare stilstand, gevolgd door een plotselinge versnelling die bijna niemand had voorzien. Wie dit mechanisme begrijpt, heeft een krachtig tegengif tegen ongefundeerd pessimisme, en een reden om te blijven handelen, ook wanneer het effect van dat handelen nog onzichtbaar is.
Lees verder »
De filosofie van Elizabeth Anderson wordt in de IT praktijk van alledag al jaren toegepast door te werken volgens het…
Open link ► Dit artikel van Kim et al. (2026) laat zien dat voedingspatronen die relatief rijk zijn aan plantaardige…
Open link ► Dit artikel van Aune et al. (2026) laat zien dat vegetarische en veganistische voedingspatronen geassocieerd zijn met…
Yes! Ik noem het de toestemmingsvraag. Die komt in mijn trainingen altijd naar voren als een heel effectieve manier om…
Dank je, Freek. De post van Christiaan Vinkers is een interessante illustratie van het heterogeniteitsperspectief. Vinkers beschrijft een grote RCT…
Dank voor de heldere uiteenzetting. Interessant om mee te nemen in het lezen van de uitkomsten van onderzoeken. Hoe kijk…
Open link ► Dit artikel van Tamberg et al. (2026) stelt een causaal framework voor van de determinanten van menselijk…
👍
Lijkt mij een geweldig boek Coert, ik ga het bestellen zodra deze uitkomt. Groetjes Karin
Open link ► Een grootschalig replicatieonderzoek van Tyner et al. (in press, Nature) repliceerde 274 claims uit 164 artikelen met…
Mijn favoriete techniek! Ik ben benieuwd naar het toegevoegde hoofdstuk.
Open link ► Dit artikel van Grossmann et al. (2024) laat zien dat er een fundamentele kloof bestaat tussen wijsheidstheorieën…