Progressiegericht woordenboek

Robert Sternberg

Robert Sternberg (1949) is een Amerikaanse psycholoog, bekend om zijn brede en invloedrijke werk op het gebied van intelligentie, creativiteit, wijsheid en liefde. Hij verzette zich al in de jaren tachtig tegen het dominante gebruik van IQ-tests als maatstaf voor verstandelijk functioneren, omdat hij ervan overtuigd was dat intelligentie meer omvat dan analytisch denken alleen. Hij liet zien dat mensen met lagere IQ-scores vaak tot zeer verstandige en creatieve oordelen kunnen komen, terwijl mensen met hoge IQ-scores soms juist weinig wijs of creatief handelen. Sternberg ontwikkelde de triarchische theorie van intelligentie, waarin hij drie vormen onderscheidt: analytische intelligentie (probleemoplossend denken), creatieve intelligentie (omgaan met nieuwe situaties en ideeën genereren) en praktische intelligentie (je effectief aanpassen aan en vormgeven van de omgeving). Later breidde hij zijn model uit met onder meer sociale en experiëntiële intelligentie en formuleerde hij ook theorieën over creativiteit en wijsheid. In zijn balansmodel van wijsheid (1998) beschrijft hij wijsheid als het afwegen van en zoeken naar evenwicht tussen persoonlijke, interpersoonlijke en maatschappelijke belangen op de korte en lange termijn, met het algemeen welzijn als richtsnoer. In recenter werk ontwikkelde hij het 6P-raamwerk van wijsheid (2021), waarin zes samenhangende componenten van wijs handelen worden onderscheiden: het doel van wijsheid, contextuele druk, het soort problemen, persoonlijke eigenschappen, onderliggende psychologische processen en de uiteindelijke producten van wijsheid. In zijn visie is wijsheid sterk verbonden met moreel bewustzijn, empathie, bereidheid om te leren van anderen en het vermogen om meerdere perspectieven te integreren. Zijn werk biedt een rijk en genuanceerd alternatief voor eenzijdige opvattingen over intelligentie en draagt bij aan een progressiegerichte kijk op menselijke ontwikkeling.