Hoe groot is het probleem van overbeschermende ouders (helikopterouders)?

Hoe groot is het probleem van overbeschermende ouders (helikopterouders)?

Heb je wel eens gehoord van de term helikopterouders? Kort gezegd wordt er meestal een vorm van overbeschermend ouderschap mee bedoeld die meestal goed bedoeld is maar averechts werkt. Ouders zouden zich steeds meer verregaand bemoeien met hun kinderen, zelfs nadat die het ouderlijk huis al verlaten hebben. Met de moderne opvatting dat autoritair ouderschap niet meer van deze tijd is, zouden ouders nu doorschieten in het andere uiterste, namelijk een vorm van doorgeschoten zorg en betrokkenheid. In dit korte artikel ga ik in op vragen als: Wat is helikopterouderschap? Bestaat het echt en is het een veelvoorkomend probleem? En duidt het bestaan van helikopterouderschap erop dat zorg en betrokkenheid ook negatief kunnen zijn? En als helikopterouderschap bestaat, wat zijn de mogelijk negatieve effecten ervan en waar worden die door in de hand gewerkt? Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (6)
  • Bruikbaar (1)

Carol Dwecks theorie over de fundamenten van persoonlijkheidsontwikkeling

Carol Dwecks theorie over de fundamenten van persoonlijkheidsontwikkeling

 

Carol Dweck, grondlegster van de mindsettheorie, heeft een ambitieus nieuw artikel geschreven in Psychological Review. In dit artikel, waar zij enkele jaren aan heeft gewerkt, presenteert zij een nieuwe theorie die inzicht geeft in hoe persoonlijkheid zich ontwikkelt en hoe aanleg en opvoeding daarin beide een rol spelen. Het interessante van deze theorie is dat deze verbanden legt tussen al bestaande en nieuwe theorieën binnen de psychologie en tevens diverse gebieden binnen de psychologie overkoepelt. Sociaal psychologen hebben vaak het verwijt gekregen dat ze te weinig aandacht besteden aan theorievorming en hoofdzakelijk slechts fragmentarische kennis ontwikkelen. Dweck komt nu met een sterk antwoord in de vorm van een zeer brede theorie die veel psychologische verschijnselen kan verklaren. Dit soort theorievorming is niet alleen belangrijk voor wetenschappers maar ook voor iedereen die in de praktijk te maken heeft met vragen psychologie een rol speelt (en voor wie geldt dit niet?). Goede theorie kan er toe leiden dat psychologen (en andere professionals) problemen aanpakken op beter geïnformeerde, systematischere en meer geïntegreerde manieren. Hieronder leg ik eerst in grote lijnen uit wat de theorie inhoudt. Vervolgens ga ik in op enkele van de hoofdcomponenten van de theorie. Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (21)
  • Bruikbaar (8)

Het motivatiecontinuüm: de zelfdeterminatietheorie in 1 plaatje

Elementen uit de zelfdeterminatietheorie zijn bij veel mensen wel enigszins bekend. Vooral de termen intrinsieke motivatie en extrinsieke motivatie doen wel een belletje rinkelen bij de meeste mensen. Ook de psychologische basisbehoeften (aan autonomie, competentie en verbondenheid) zijn redelijk bekend. Gisteren zei iemand me: “Ik ken wel verschillende onderdelen uit de theorie en pas die ook toe maar ik vind het lastig om alle samenhangen in de theorie goed te overzien.” Als je dit herkent, kunt je misschien baat hebben bij het plaatje dat ik hieronder beschrijf. Het is mijn laatste versie van het zogenaamde motivatiecontinuüm. Er zijn vele versies in omloop van het motivatiecontinuüm en ze zijn alle variaties op en uitbreidingen van de originele versie van Ryan & Deci (2000). In de onderstaande laatste versie van mij toon ik in welke contexten welke soorten motivatie ontstaan, wat voor soorten motivatie er zijn, wat die inhouden en welke effecten die hebben. Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (21)
  • Bruikbaar (14)

Organismische integratie (groei+integratie)

Organismische integratie (groei+integratie)

De zelfdeterminatietheorie (ZDT) is goed bruikbaar in veel contexten. ZDT kent niet alleen een praktische kant maar ook een uitgebreide theoretische kant (zie o.a. Ryan & Deci, 2017). Het begrijpen van deze onderliggende theorie helpt om de praktische suggesties die voortvloeien uit ZDT beter te begrijpen. Ik bespreek hier één van de belangrijke aspecten van de theorie, het principe van organismische integratie.  Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (3)
  • Bruikbaar (2)

Doet intrinsieke motivatie ertoe in omstandigheden van extreme armoede?

Intrinsieke motivatie is de motivatie die voelen voor het doen van activiteiten die we leuk of interessant vinden. Veel onderzoek heeft laten zien dat intrinsieke motivatie bij ieder mens, ongeacht cultuur en leeftijd, aanwezig is en een belangrijke bron van volharding, groei en geluk is (lees meer hier, hier en hier). De mate waarin intrinsieke motivatie tot uiting komt, is afhankelijk van de mate waarin de psychologische basisbehoeften wordt voldaan (vooral aan autonomie en competentie maar mogelijk aan verbondenheid). Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (11)
  • Bruikbaar (7)

Werkstress hangt samen met de frustratie van psychologische basisbehoeften

 

De meeste mensen besteden veel energie en tijd aan werk. Als werk mensen motiveert en ook weer energie oplevert kan het bijdragen aan tevredenheid over je leven en aan geluk. Maar als werk een voortdurende bron van stress is, kan dit er leiden dat de ons slecht voelen, dat we lichamelijke klachten krijgen, uitgeput raken en ziek worden of ontslag nemen. Nu er in de afgelopen vijftig jaar een verschuiving heeft plaatsgevonden van fysiek werk naar kenniswerk zijn ook de belangrijkste bronnen van overbelasting anders geworden. Vroeger waren dat vooral fysieke bronnen, nu zijn het steeds meer psychologische bronnen geworden. Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (7)
  • Bruikbaar (6)

Waar komt betekenis in het leven vandaan?

In vroegere tijden werd de vraag hoe mensen hun hun leven betekenisvol konden invullen eenvoudigweg beantwoord door te verwijzen naar de bijbel (of een ander religieus boek, afhankelijk van de tijd en plek in de wereld waar men geboren was). Religieus dogma is voor een groeiend aantal mensen geen bevredigend antwoord meer op de vraag wat een betekenisvol leven inhoudt. Tegenwoordig hoor je steeds vaker zeggen dat er geen vastliggende zin van het leven is maar dat je zelf de zin (/betekenis) in je leven moet ontdekken of scheppen. Dit roep twee vragen op: hoe belangrijk is het überhaupt om het gevoel hebben dat je leven zin/betekenis heeft, en – als het belangrijk is – hoe kun je dan betekenis vinden of scheppen in je leven?Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (12)
  • Bruikbaar (7)

Het overloopeffect en de cruciale rol van basisbehoeften

Het overloopeffect en de cruciale rol van basisbehoeften

Onderzoek heeft laten zien dat er een correlatie bestaat tussen hoe tevreden mensen zijn met hun werk en hoe tevreden zij zijn met hun leven. Er zijn echter meerdere onduidelijkheden over de relatie tussen werktevredenheid en levenstevredenheid. In de eerste plaats is niet bekend of dit vooral een fenomeen is dat optreedt in de Westerse wereld; het meeste onderzoek heeft daar namelijk plaatsgevonden. In de tweede plaats is niet bekend of er een causale relatie is tussen werktevredenheid en levenstevredenheid omdat het meestal onderzoek correlationeel van aard is. In de derde plaats is er geen duidelijke verklaring voor de relatie tussen werktevredenheid en levenstevredenheid. Een nieuw onderzoek geeft meer duidelijkheid over alle drie deze vragen. Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (3)
  • Bruikbaar (2)

Positieve effecten van positieve en autonomie-ondersteunende feedback

Positieve effecten van positieve en autonomie-ondersteunende feedback

Hoe kun je mensen effectief feedback geven? Werkt positief geformuleerde feedback beter of juist negatief geformuleerde feedback? En helpt het om een beetje streng te zijn en ze onder druk te zetten of kan dit juist averechts werken? Een nieuw onderzoek probeert precies deze vragen te beantwoorden. Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (10)
  • Bruikbaar (4)

Intrinsieke en extrinsieke motivatie en doelen

Intrinsieke en extrinsieke motivatie en doelen

We krijgen regelmatig vragen over wat de termen intrinsiek en extrinsiek nu precies betekenen. Hieronder leg ik deze termen, centrale begrippen in de zelfdeterminatietheorie (ZDT), nader uit. Hierbij leg ik eerst het verschil tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie uit en vervolgens het verschil tussen intrinsieke en extrinsieke doelen.Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (17)
  • Bruikbaar (7)

Drie basisbehoeften: overal en altijd van kracht ook als we het zelf niet doorhebben

Drie basisbehoeften: overal en altijd van kracht ook als we het zelf niet doorhebben

In het dagelijkse leven gebruiken we het woord ‘behoefte’ heel breed. Het woord kan verwijzen naar alles waar we op een bepaald moment naar kunnen verlangen, waar we een voorkeur voor hebben of wat we (denken) nodig (te) hebben. Binnen de psychologie, met name binnen de zelfdeterminatietheorie (ZDT), heeft het woord behoefte (need) een veel specifiekere betekenis. Binnen ZDT wordt gesproken van de universele basisbehoeften aan autonomie, competentie en verbondenheid. Met het woord ‘behoefte’ wordt binnen ZDT verwezen naar iets dat een voorwaarde is voor goed en gezond functioneren.

Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (7)
  • Bruikbaar (3)

10 Vragen om zelf te werken aan de vervulling van je basisbehoeften

10 Vragen om zelf te werken aan de vervulling van je basisbehoeften

De zelfdeterminatietheorie onderscheidt drie psychologische basisbehoeften, de behoefte aan autonomie, competentie en verbondenheid. De vervulling van die behoeften is noodzakelijk voor mensen om zich goed te voelen en goed te functioneren. De behoefte aan autonomie heeft betrekking op de beleving dat je zelf kunt kiezen wat je doet en erachter staat wat je doet. De behoefte aan competentie heeft betrekking op de beleving dat je gedrag effectief en dat je in staat bent om gewenste resultaten te bereiken. De behoefte aan verbondenheid heeft betrekking op de beleving van een wederzijdse connectie met en zorg voor belangrijke andere personen. Recent onderzoek van González-Cutre et al. (2016) lijkt te wijzen op het bestaan van een vierde psychologische basisbehoefte: de behoefte aan noviteit (nieuwheid), de behoefte om voortdurend nieuwe dingen te blijven ervaren die afwijken van de dagelijkse routine.Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (21)
  • Bruikbaar (14)

Bevrediging van psychologische basisbehoeften voorspelt het stellen van leerdoelen

Bevrediging van psychologische basisbehoeften voorspelt het stellen van leerdoelen

 

In dit artikel beschreef ik onderzoek dat laat zien dat het kiezen van leerdoelen intrinsieke motivatie vergroot. Op basis daarvan concludeerde ik dat het verstandig is, als docenten en ouders, om het kiezen van leerdoelen (vs prestatiedoelen) te stimuleren. Een nieuw onderzoek van Duchesne et al. (2016) suggereert een effectieve manier om dat te doen. Die manier is: het creëren van omstandigheden waarin de psychologische basisbehoeften (aan autonomie, competentie en verbondenheid) van leerlingen worden bevredigd.Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (4)
  • Bruikbaar (3)

Is behoefte aan noviteit de vierde basisbehoefte?

Is behoefte aan noviteit de vierde basisbehoefte?

Wellicht moeten we nieuwe dingen blijven ervaren om goed te kunnen blijven functioneren en ons goed te blijven voelen. De zelfdeterminatietheorie heeft drie psychologische basisbehoeften geïdentificeerd (de behoefte aan autonomie, competentie en verbondenheid) die vervuld moeten worden voor optimaal functioneren. In een artikel van González-Cutre et al. (2016) wordt voorlopig bewijs gepresenteerd voor de mogelijkheid dat behoefte aan noviteit (/nieuwigheid) ook een psychologische basisbehoefte is die bijdraagt aan optimaal functioneren. In twee onderzoeken vulden deelnemers een nieuwe schaal in om de behoefte aan noviteit te meten, de Novelty Need Satisfaction Scale (NNSS). Daarnaast vulden zij vragenlijsten in om psychologische basisbehoeften, regulatiestijlen en psychologisch welbevinden te meten. Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (7)
  • Bruikbaar (2)

Prosociaal gedrag bevordert welbevinden en energie

Prosociaal gedrag bevordert welbevinden en energie

Een nieuw onderzoek laat zien dat prosociaal gedrag, gedrag dat gericht is op het welzijn van anderen, je welbevinden en energie ten goede komt zelfs als je geen contact hebt met de begunstigde. Eerder onderzoek had al laten zien dat prosociaal gedrag leidt tot meer welbevinden maar bij die onderzoek was er wel sprake van contact tussen de begunstiger en begunstigde. In die onderzoeken kon niet worden uitgesloten dat het toegenomen welbevinden veroorzaakt was door een toegenomen sociale verbondenheid met de begunstigde. Lees verder »

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (3)
  • Bruikbaar (1)