Category Archive: psychologie

Mentale inspanning kan aanstekelijk werken

Mentale inspanning

Mensen zijn in hun doen en laten gevoelig voor de aanwezigheid van anderen. Je kent vast wel de uitdrukking “waar je mee omgaat daar wordt je door besmet”. Wat is er precies bekend over het effect van de aanwezigheid van anderen? Het sociale facilitatie-effect is al bekend sinds 1965 en houdt in dat mensen handelingen die zij goed beheersen gemakkelijker uitvoeren in aanwezigheid van anderen. Maar bij het uitvoeren van taken die veel concentratie vergen kan de aanwezigheid van anderen ook verstorend werken (Horwitz & McCaffrey, 2008). In een nieuw onderzoek laten Desender, Beurms & Van den Bussche (2015) zien dat mentale inspanning ook aanstekelijk kan werken. Lees verder »

5 dimensies van overtuigingen

5 dimensies van overtuigingen

Gerard Saucier van de universiteit van Oregon heeft veel onderzoek gedaan naar wat in zijn publicaties wordt genoemd belief-systems van mensen. Het begrip belief systems laat zich wat lastig vertalen in het Nederlands. Een belief kun je zien als een denkbeeld, overtuiging of geloofsopvatting. Een belief system is dus een systeem van denkbeelden. Belief systems (laat ik het maar even onvertaald laten) van mensen zijn belangrijk omdat ze richting geven aan het gedrag van mensen en daarmee de ontwikkeling van die mensen en aan de omstandigheden waarin zij zich verder zullen bevinden. Saucier heeft met zijn onderzoek overzicht geschapen in wat voor soorten belief systems er zijn. Lees verder »

Dunning-Kruger effect: Hoe om te gaan met de houding van arrogante onwetendheid

Hoe om te gaan met de houding van arrogante onwetendheid

We begrijpen en nemen de werkelijkheid niet volledig waar zoals die is. Ten eerste belemmeren onze zintuigen ons om grote delen van de werkelijkheid betrouwbaar waar te nemen of überhaupt waar te nemen. Ten tweede heeft de evolutie ons voorzien van cognitieve vuistregels (heuristieken) die snel zijn en ons helpen om te overleven in veel situaties maar die ook slordig en inaccuraat zijn in veel opzichten (lees meer). Hier komt nog eens bij dat we ons in bepaalde (misschien hoge) mate onbewust zijn van deze handicaps. Met andere woorden: we kunnen onwetend zijn zonder het ons te realiseren. Het 2×2 model hieronder beschrijft vier houdingen die we kunnen hebben met betrekking tot onze onwetendheid.

Lees verder »

Het oplossen van het replicatieprobleem in de sociale wetenschap

replicatieprobleem Een team van onderzoekers heeft vandaag een goede bijdrage geleverd aan het oplossen van het replicatieprobleem in de sociale wetenschap.

Eerder schreef ik al eens over wat wetenschap is en waarom het belangrijk is (zie Wetenschap verbeteren). In dat stuk gebruikte ik het onderstaande plaatje om een aantal essentiële schakels in de het wetenschappelijke proces te beschrijven. Elk van deze schakels vervult een essentiële rol in het goed laten functioneren van het wetenschappelijke proces. Bij meerdere van deze schakels is sprake van bedreigingen die de kwaliteit van de wetenschap kunnen ondermijnen.Lees verder »

Alfie Kohns misleidende kritiek op Carol Dweck

Alfie Kohns misleidende kritiek op Carol Dweck

Alfie Kohn heeft een artikel geschreven met als titel The perils of “Growth Mindset” education: Why we’re trying to fix our kids when we should be fixing the system. Het artikel is kritisch over de populariteit van het groeimindsetconcept. Kohn schrijft dat de groeimindset een veelbelovend concept was dat echter gesimplificeerd is geraakt – iets waar Carol Dweck in de ogen van Kohn niet voldoende bezwaar tegen heeft gemaakt – en dat nu ingebed is geraakt in een conservatieve ideologie. Hoewel Kohn in artikel enkele valide punten naar voren brengt, ben ik het behoorlijk oneens met de algemene lijn van zijn betoog.Lees verder »

5 Vormen van breinonderhoud

In een nieuw artikel, Five ways to improve your brainpower, beschrijft Norman Doidge 5 manieren om je brein scherp te maken en houden: 1) loop ruim 3 km per dag, 2) leer een nieuwe dans (of taal of muziekinstrument), 3) doe serieuze hersenoefeningen, 4) let aandachtig op je stem en 5) geef je lichaam de rust die het nodig heeft. Hieronder volgt een korte samenvatting van wat hij zegt plus enkele aanvullende opmerkingen van mijn kant.
Lees verder »

Waarom psychologie moeilijker is dan je denkt

Waarom psychologie moeilijker is dan je denkt

Exacte vakken hebben de naam de moeilijkste te zijn en dat is begrijpelijk. Maar psychologie is in bepaalde opzichten misschien wel moeilijker. 

Lees verder »

5 Tips om beter te slapen

Goed slapen heeft allerlei voordelen voor ons functioneren. In zijn nieuwe boek The upward spiral bespreekt Alex Korb hoe je je slapen kunt verbeteren zonder medicatie. Lees verder »

Grit: hoe zien langetermijnpassies er uit?

Grit: hoe zien langetermijnpassies er uit?

Angela Duckworth is een Amerikaanse psychologe die onderzoek doet naar het concept grit. Grit, wat in het Nederlands zoiets betekent als vastberadenheid, is de kwaliteit van mensen om hard te werken en zich te blijven richten op hun lange termijn doelen. Lees verder »

Afdwalen kan nuttig zijn

Afdwalen kan nuttig zijn

Moet je altijd proberen om zo min mogelijk in gedachten af te dwalen om zo goed en plezierig mogelijk te functioneren? Nee, het ligt genuanceerder.

Lees verder »

De afdwalende geest is een ongelukkige geest

UPDATE: lees ook Afdwalen kan nuttig zijn

 

De afdwalende geest is een ongelukkige geestMatthew Killingsworth en Daniel Gilbert (2010) deden een onderzoek naar de “wandering mind” ofwel de afdwalende geest. Mensen hebben voor zover bekend als enige diersoort het vermogen om af te dwalen in hun gedachten. Met andere woorden: om na te denken over dingen waar ze niet nu mee bezig zijn. Dat kunnen dingen in het verleden of in de toekomst zijn. Het kan gaan om gebeurtenissen maar ook dingen die nooit gebeurd zijn of zullen gebeuren.

Dit vermogen om af te dwalen is een aspect van ons vermogen om te reflecteren op ons verleden en om doelen te stellen voor de toekomst. Maar er wordt vaak gedacht dat het ook een nadeel heeft. Velen denken dat een afdwalende geest een ongelukkige geest is en dat je beter de hoeveelheid tijd die je besteedt aan afdwalen kunt beperken en je aandacht beter vooral kunt richten op het hier en nu.Lees verder »

Nieuw boek: ‘How the body knows its mind’ door Sian Beilock

Sian Beilock

Psycholoog Sian Beilock (foto) van de Universiteit van Chicago heeft een interessant nieuw boek geschreven met als titel “How the body knows its mind“. In het boek legt ze uit dat een oud en nog steeds populair idee, de dualistische gedachte dat lichaam en geest grotendeels gescheiden entiteiten zijn, verkeerd is. Ze betoogt dat dit idee niet alleen onjuist is maar ook gevaarlijk voor je gezondheid.

Het lichaam is niet slechts een huls of een machine die instructies uitvoert van het brein. Zoals de auteur uitlegt in het boek is het zo dat alles wat we doen onder het niveau van de nek invloed heeft op alles wat er gebeurt boven de nek. Hierdoor hebben onze lichamen een grote invloed op de ontwikkeling van onze breinen.Lees verder »

Recensie van ‘Laat je hersenen niet zitten’

Recensie van 'Laat je hersenen niet zitten'Erik Scherder is een neuropsycholoog die je misschien kent van zijn enthousiaste optredens in het tv-programma De Wereld Draait Door. Hij is de schrijver van het nieuwe boek Laat je hersenen niet zitten. Het boek gaat over het grote belang van lichaamsbeweging voor onze gezondheid. Het is natuurlijk al lang bekend dat lichaamsbeweging nodig is om overgewicht te voorkomen. Maar er is ook steeds meer bekend over hoe belangrijk lichaamsbeweging is voor een goede ontwikkeling en een goed functioneren van onze hersenen. Daarover gaat dit boek.Lees verder »

Mindfulness, bevlogenheid en emoties

Bevlogenheid (of work engagement, wat ik eigenlijk een mooiere term vind) is een aantrekkelijke en nuttige gemoedstoestand die mensen kunnen hebben in hun werk (lees meer). Bevlogenheid kenmerkt zich door vitaliteit, toewijding en absorptie en heeft als voordelen dat mensen productiever, creatiever, hulpvaardiger en tevredener zijn in hun werk. Er is al redelijk veel bekend over hoe bevlogenheid tot stand komt. Zowel factoren in de situatie als in de persoon dragen er aan bij. Een persoonlijke factor die samenhangt met bevlogenheid is bijvoorbeeld de groeimindset. Nieuw onderzoek van Franziska Depenbrock (2014) laat zien dat ook mindfulness samenhangt met bevlogenheid. Dit interesseert me natuurlijk wel omdat ik recent enkele berichtjes heb geschreven over de vele voordelen van mindfulness meditatie (Flow en mindfulness, Bewijs voor de voordelen van mindfulness-meditatie en Mindfulness-meditatie en progressiegericht werken). De verwachting dat mindfulness ook een bufferende werking heeft tegen ondermijnende effecten van negatieve gevoelens en gebeurtenissen op work engagement werd niet bevestigd in dit onderzoek.  Lees hieronder de samenvatting van het artikel. Lees verder »

Flow en mindfulness

imagesAutomatische negatieve gedachten over jezelf kunnen je functioneren en welbevinden in de weg staan. Ik beschrijf hier kort twee manieren om je hiertegen te wapenen: flow en mindfulness-meditatie.

Onderzoekers Michael Robinson en Maya Tamir (2011) hebben twee soorten hersenactiviteit met elkaar vergeleken: taakgericht en zelfgericht. Deze twee toestanden van het brein remmen elkaar. Met andere woorden: als de ene actiever wordt, wordt de ander minder actief. De auteurs betogen op basis van onderzoek en theorieën dat een taakgerichte focus meer samenhangt met allerlei positieve uitkomsten zoals geluk, mentale gezondheid en productiviteit, terwijl een zelfgerichte focus meer samenhangt met depressie, psychopathologie en minder taaksucces.Lees verder »