Progress header

Category Archive: neurowetenschap

The upward spiral: stap voor stap van je depressie af

The upward spiral: stap voor stap van je depressie afNeurowetenschapper Alex Korb heeft een interessant boek geschreven over depressie met als titel The upward spiral. Een kernidee in zijn boek is dat depressie niet simpelweg een toestand is waarin je rot voelt maar een neerwaartse spiraal. Kort gezegd bedoelt hij hiermee dat je terwijl je je depressief voelt geneigd bent om dingen te doen die je depressie niet verminderen maar in stand houden of verergeren. Dingen die zouden kunnen helpen, zoals lichaamsbeweging, sociaal contact en goed slapen zouden helpen maar zijn nu net de dingen waar je in een depressieve toestand niet zo toe geneigd bent. Zo kun je vast komen te zitten in depressie.Lees verder »

5 Tips om beter te slapen

5 Tips om beter te slapenGoed slapen heeft allerlei voordelen voor ons functioneren. In zijn nieuwe boek The upward spiral bespreekt Alex Korb hoe je je slapen kunt verbeteren zonder medicatie. 

 

Slecht slapen kan twee dingen betekenen. Ten eerste kun je te kort slapen. De meeste mensen hebben gemiddeld zo’n 8 uur slaap per nacht nodig om goed te functioneren. Oude mensen kunnen meestal toe met wat minder slaap. Ten tweede kan de kwaliteit van je slaap slecht zijn. Vaak betekent dit dat je niet goed door kunt slapen en dat de normale opbouw van de slaap verstoord verloopt. Normale slaap vindt plaats in vijf fases die gedurende de nacht meerdere keren doorlopen worden. Bij mensen met depressieve klachten is er vaak sprake van minder diepe slaap en meer REM slaap. Lees verder »

Je concentratievermogen verbeteren door te oefenen

Je concentratievermogen verbeteren door te oefenenJe goed concentreren en blijven concentreren is nodig wanneer je een belangrijke of uitdagende taak aan het uitvoeren bent. Het doen van zo’n taak vereist dat je je je helemaal richt op die taak en niet snel afgeleid bent of in gedachten afdwaalt. Wanneer je in de gedachten afdwaalt terwijl je een belangrijke of moeilijke taak aan het uitvoeren bent moet je je aandacht verdelen over de taak en de afdwalende gedachten die je hebt. Dit betekent dat je twee dingen tegelijk aan het doen bent. We noemen dat tegenwoordig multitasken. Veel onderzoek heeft laten zien dat we niet goed zijn in multitasken. Als we met een uitdagende taak bezig zijn en tegelijk met onze eigen afdwalende gedachten dan is lijdt onze prestatie op die taak daardoor. Voor  het doen van een uitdagende taak moeten we dus in staat zijn om onze gedachten te blijven richten op die taak en afleidingen en afdwalen kunnen voorkomen.Lees verder »

Mindfulness-meditatie verlaagt stress

Mindfulness-meditatie verlaagt stressMindfulness-meditatie heeft veel gezondheidsvoordelen. Nu lijkt duidelijk te worden dat dat vooral komt door een verlaging van de stressbeleving.

Eerder schreef ik al over onderzoek naar de positieve effecten van mindfulness-meditatie (MM). Dat onderzoek is volop in ontwikkeling. Dat MM positieve effecten heeft en welke dat ongeveer zijn blijkt uit overzichtspublicaties zoals deze en deze. Ook is er onderzoek dat laat zien dat MM leidt tot structurele (anatomische) veranderingen in het brein zoals dit onderzoek (verdikking rechter insula en  somatosensorische cortex), dit onderzoek (vorming van hersenwindingen), dit onderzoek (grotere dichtheid grijze stof in de hippocampus, de posterior cingulate cortex, de temporo-parietal junction en het cerebellum), dit onderzoek (zwakkere verbindingen tussen de dmPFC en de insula en amygdala). Daarnaast is er onderzoek dat laat zien dat MM de bloeddruk en stressbeleving verlaagt. Samengevat lijkt het erop dat MM allerlei goeds teweeg brengt maar er is nog geen duidelijk overzicht en geen duidelijke theorie over hoe MM deze positieve effecten nu precies teweeg brengt.Lees verder »

Het wegbewegen van Parkinson-symptomen?

Het wegbewegen van Parkinson-symptomen?Al enkele malen heb ik geschreven over de voordelen van wandelen (zie hier, hier en hier). In mijn recensie van Erik Scherders boek Laat je hersenen niet zitten vat ik de voordelen van lopen, wandelen, zoals hij die beschrijft, samen. Dagelijks matig intensief bewegen, ten minste een half uur of zo, zorgt niet alleen voor een betere lichamelijke fitheid maar ook voor het gezonder houden van je hersenen waardoor je verstandelijk beter functioneert en specifieke mentale problemen minder snel optreden. Scherder citeert onderzoek waaruit het beeld naar voren komt dat de voordelen van bewegen vooral aangetoond zijn bij mensen die nog niet getroffen zijn door breinaandoeningen. Voor mensen die al wel een breinaandoening hebben, is er veel minder bewijs, deels omdat er gewoonweg heel weinig onderzoek is gedaan, deels omdat de resultaten van het onderzoek dat wel is gedaan, wat wisselend zijn. In Norman Doidges boek The brain’s way of healing staat een aansprekende casusbeschrijving van een Parkinson-patiënt John Pepper, die veel baat heeft bij lopen. Lees verder »

Hoe we vitaal oud kunnen worden

Hoe we vitaal oud kunnen wordenDe kennis over hoe we vitaal oud kunnen worden neemt toe. Natuurlijk hebben we dit niet volledig in de hand maar we kunnen de kans erop wel vergroten. 

In mijn boek Progressiegericht werken spreek ik het vermoeden uit dat wij tot op hoge leeftijd progressie kunnen boeken in dingen die waardevol zijn. Ik vermoed dat we een aantal dingen kunnen doen die de kans enorm vergroten dat we vitaal oud kunnen worden. Met andere woorden: dat we relatief scherp van geest blijven, dat we lichamelijk relatief fit blijven en dat we kunnen blijven genieten en dat we gemotiveerd blijven. Als dit vermoeden klopt zou dat fijn zijn. Want dan is het niet alleen zo dat we sinds in de laatste vijftig jaar onze levensduur met circa 10 jaar hebben verlengd; ook zouden we de kans op een goede kwaliteit van leven op hoge leeftijd kunnen verbeteren. Lees verder »

Neuroplasticiteit en genezing

Neuroplasticiteit en genezingNieuwe bevindingen over neuroplasticiteit zijn niet alleen in het algemeen belangrijk voor ons allen maar ook voor de genezing van breinaandoeningen.

De ontdekking van hoe groot de plasticiteit van de menselijke hersenen is is belangrijk en bruikbaar voor iedereen. We hebben allemaal het vermogen om onze hersenen te ontwikkelen en dit vermogen blijft levenslang aanwezig. Waarom dit voor iedereen belangrijk is om te weten is omdat wat wij doen en hoe wij leven continu invloed heeft op hoe onze hersenen zich blijven ontwikkelen. Sommige manieren van leven kunnen de kans op hersenziekten en problemen vergroten terwijl andere manieren van leven deze juist verkleinen. Zoals ik bijvoorbeeld schreef ik deze recensie van het boek van Erik Scherder, Laat je hersenen niet zitten, dragen veel bewegen en het aangaan van cognitieve uitdaging bij aan het vitaal houden en ontwikkelen van je brein. De combinatie van deze twee dingen bevordert onder andere de aanmaak van nieuwe neuronen, het blijven bestaan van deze nieuwe neuronen en het aangaan van nieuwe verbindingen tussen nieuwe neuronen. De ontdekking het fenomeen van neuroplasticiteit is ook belangrijk voor de genezing van allerlei aandoeningen van de hersenen. Lees verder »

Recensie van The brain’s way of healing (Norman Doidge)

Recensie van The brain's way of healing (Norman Doidge)Norman Doidge publiceerde in 2007 de beststeller The Brain that changes itself. Met dit boek maakte hij bij het grote publiek het onderwerp neuroplasticiteit bekend. Neuroplasticiteit is het vermogen van de hersenen om zich te blijven ontwikkelen en reorganiseren. We hebben dat vermogen van wieg tot graf. In dat interessante boek beschreef Doidge het werk van verschillende pioniers in het vakgebied zoals Michael Merzenich, Paul Bach-y-Rita en Barbara Arrowsmith Young. Nu is er de opvolger van dat boek met de titel: The brain’s way of healing.

Het boek is nog maar een paar dagen uit maar nog voor ik het boek te pakken had las ik al een vrij negatieve recensie in een Engelse krant. Doidge zou geen last hebben van valse bescheidenheid hebben door zijn eerste boek het keerpunt in de geschiedenis van de breinwetenschap te noemen. Verder zou hij overdreven beweringen hebben gedaan over wat neurplasticiteit vermag. Verder zou zijn uitleg niet feitelijk genoeg zijn en zou zijn boek een bijdrage leveren aan de moralisering van de geneeskunde die met zich meebrengt dat mensen zich zelf schuldig gaan voelen over hun eigen klachten.Lees verder »

Wu-wei: bewust oefenen en spontaan presteren

Wu-wei: bewust oefenen en spontaan presterenCursisten in onze trainingen progressiegericht werken zeggen nogal eens aan het begin van trainingen dat ze progressiegerichte gesprekken op een vloeiende en natuurlijke manier willen leren voeren. Ze voegen dat iets toe in de trant van dat ze willen leren om tijdens gesprekken niet heel bewust te hoeven nadenken over hun reacties en vragen en dat het voelt alsof het gesprek vanzelf goed gaat. Bij zulke vragen geef ik weleens het voorbeeld van iemand die zelf geen piano speelt een bekwame pianist een prachtig stuk ziet spelen van bijvoorbeeld Chopin. De persoon kijkt naar de pianist en geniet. Het spelen is vloeiend en natuurlijk en het lijkt vanzelf te gaan. Geïnspireerd neemt de toeschouwer contact op met een pianoleraar om les te gaan nemen. Hij of zij denkt: zo wil ik ook leren spelen. Wat een genot moet dat zijn! Dan beginnen de lessen en dan komt de persoon erachter dat piano leren spelen niet meevalt. Eenvoudige melodietjes met een hand zijn al niet makkelijk laat staan als er nog een tweede hand bijkomt. Lees verder »

Nieuw boek: ‘How the body knows its mind’ door Sian Beilock

Sian Beilock

Psycholoog Sian Beilock (foto) van de Universiteit van Chicago heeft een interessant nieuw boek geschreven met als titel “How the body knows its mind“. In het boek legt ze uit dat een oud en nog steeds populair idee, de dualistische gedachte dat lichaam en geest grotendeels gescheiden entiteiten zijn, verkeerd is. Ze betoogt dat dit idee niet alleen onjuist is maar ook gevaarlijk voor je gezondheid.

Het lichaam is niet slechts een huls of een machine die instructies uitvoert van het brein. Zoals de auteur uitlegt in het boek is het zo dat alles wat we doen onder het niveau van de nek invloed heeft op alles wat er gebeurt boven de nek. Hierdoor hebben onze lichamen een grote invloed op de ontwikkeling van onze breinen.Lees verder »

progressie