Search results for: Fundamentele attributiefout

De fundamentele attributiefout: de onderschatting van de kracht van de situatie

De fundamentele attributiefout: de onderschatting van de kracht van de situatie

Richard Nisbett, die ik hier al eens vaker noemde, heeft een kort maar interessant nieuw artikel geschreven over de fundamentele attributiefout. Samen met Lee Ross schreef hij hier ooit een klassiek boek over, The Person and the Situation. De fundamentele attributiefout houdt in dat we systematisch de invloed van situaties, structuren en systemen op ons gedrag onderschatten en systematisch de invloed van persoonlijke kenmerken en aanleg op ons gedrag overschatten. Een andere manier waarop Nisbett het formuleert: we zijn, onterecht, geneigd om over het gedrag van mensen in puur dispositionele termen te denken (dispositie betekent aanleg). Lees verder »

Bespreking van Mindware: tools for smart thinking door Richard Nisbett

Bespreking van Mindware: tools for smart thinking (2015) door Richard Nisbett

Update 22/09/’16: dit interessante boek is nu ook verkrijgbaar in het Nederlands onder de titel Denkkracht.

———————————————————————

Psycholoog Richard Nisbett heeft een nieuw boek geschreven getiteld Mindware: tools for smart thinking. Ik vind het een must-read voor studenten psychologie. Hier is mijn bespreking van het boek.

Als psychologiestudent in de jaren ’80 hoorde ik voor het eerst van het werk van Richard Nisbett. Samen met Lee Ross (die de term fundamentele attributiefout bedacht, waarover later meer) schreef hij de klassieker Human Inference (1980) over hoe mensen vuistregels gebruiken bij sociale oordeels- en besluitvorming en hoe we aan de lopende band systematische fouten maken in de manier waarop we gebeurtenissen en mensen beoordelen. Het werk van Nisbett & Ross bouwde voort op en was sterk verwant met het werk van Amos Tversky en Daniel Kahneman (auteur van Ons feilbare denken).Lees verder »

4 Progressiegerichte aannames over mensen

4 Progressiegerichte aannames over mensen

Binnen progressiegericht werken, gaan we uit van een aantal aannames over mensen, over progressie, over inspanning en over effectiviteit in gesprekken. De aannames die we over mensen hebben, zouden als volgt kunnen worden samengevat:

  1. We hebben autonomie, competentie en verbondenheid nodig.
  2. Het is goed om te geloven dat we onszelf kunnen ontwikkelen.
  3. De menselijke natuur is flexibel.
  4. Onze intuïtie is minder betrouwbaar dan we denken.

Hieronder volgt een toelichting op elk van deze aannames:Lees verder »

Meta-analyse signature strengths interventies: onderbouwing sterktegerichtheid?

Meta-analyse signature strengths interventies: onderbouwing sterktegerichtheid?

Het begrip signature strengths, ofwel karaktersterktes, werd gelanceerd door twee vooraanstaande figuren binnen de positieve psychologie, Peterson & Seligman (2004). Deze twee auteurs, exponenten van de zogenaamde strengths movement, stelden dat het identificeren en gebruiken van je kenmerkende sterktes een (of zelfs ‘de’) belangrijke basis voor menselijk floreren is. De auteurs ontwikkelden een vragenlijst, de VIA Inventory of Strengths (VIA-IS) die populair is bij veel coaches en loopbaanadviseurs en waarmee de kenmerkende karaktersterktes van mensen zouden kunnen worden geïdentificeerd. De populariteit van deze vragenlijst is groot. Maar de wetenschappelijke onderbouwing ervan en de onderbouwing van de uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de sterktebenadering binnen de positieve psychologie zijn minder groot. Er is nu een artikel verschenen van Schutte & Malouff (2018) waarin zij een meta-analyse beschrijven naar de effecten van interventies gericht op signature strengths. Hoe overtuigend laat dit artikel de onderbouwing van de signature strengths benadering zien?Lees verder »

Hoe ontwikkel je je progressiecontext?

Hoe ontwikkel je je progressiecontext?

In 1977 bedacht psycholoog Lee Ross de term fundamentele attributiefout. Hiermee bedoelde hij dat wij mensen geneigd zijn systematisch verkeerd te denken over de oorzaken van ons gedrag. Het verkeerde zit hem erin dat we de invloed van factoren binnen onszelf (eigenschappen, aanleg, etc.) systematische overschatten en de invloed van factoren buiten onszelf systematisch onderschatten. De realiteit is dat factoren buiten onszelf veel invloed op ons gedrag hebben. In welke context we ons bevinden, heeft veel invloed op hoe we ons gedragen (lees meer hierover). Lees verder »

Primaire sociale goederen, basisbehoeften en welzijn

Primaire sociale goederen, basisbehoeften en welzijn

Een nieuw onderzoek brengt de visie van John Rawls op een rechtvaardige samenleving in verband met de psychologische basisbehoeften uit de zelfdeterminatietheorie. Lees verder »

76 Cognitieve fouten en effecten

50 Cognitieve fouten en effecten

Hieronder presenteer ik een lijst van cognitieve fouten, heuristieken en effecten waar we allemaal in zekere mate behept zijn met daarbij een compacte uitleg (lees ook dit, dit en dit). Ik gebruik vooral de Engelse termen omdat deze het vaakst gebruikt worden, ook in Nederlandstalige literatuur. Het kennen van deze fouten en heuristieken kan ons helpen om onszelf en anderen beter te begrijpen, om minder slachtoffer te worden door toedoen van deze fouten en neigingen en om een realistischere kijk op de werkelijkheid te ontwikkelen (lees ook dit, dit en dit). Lees verder »

Noise: een onderschat probleem in menselijke oordeels-en besluitvorming (deel 2)

Noise: een onderschat probleem in menselijke oordeels-en besluitvorming (deel 1)In deel 1 van mijn bespreking van het boek Noise: A Flaw in Human Judgment van Daniel Kahneman et al. heb ik uitgelegd wat noise in menselijke oordeelsvorming is. Noise is willekeurige ongewenste variatie in oordelen over mensen. Noise vindt op veel grotere plaats dan we ons realiseren en dat is een groot probleem. De legitimiteit van allerlei systemen in onze maatschappij hangt namelijk in belangrijk mate af van het draagvlak dat er in voor die systemen. Dat draagvlak hangt weer in belangrijke mate af van de mate waarin de hoeveelheid fouten die er gemaakt worden in oordelen zo gering mogelijk is. Je wilt bijvoorbeeld niet dat de rechtspraak deels het karakter heeft van een loterij: kom je bij de ene rechter dan heb je geluk – zij straft mild-, kom je bij de andere dan heb je pech – zij straft streng. Burgers, patiënten, klanten, verdachten, etc. realiseren zich niet hoezeer zij blootstaan aan noise in oordelen. Zouden ze zich dat beter realiseren dan zou de legitimiteit van allerlei maatschappelijke systemen behoorlijk kunnen afnemen. Het antwoord op dit probleem ligt niet in het verbergen van het feit dat er veel noise is maar in het verminderen van de noise. In deel 2 van mijn bespreking van het boek kun je meer lezen over dit onderwerp, onder andere over psychologische factoren die noise opwekken.Lees verder »

Interpretatie-ondersteuning: een onderschatte vaardigheid

We doen er soms goed aan om de interpretaties van andere mensen over wat er gebeurt in een situatie te ondersteunen door duidelijk te zijn over wat jij voelt, denkt en bedoelt. De reden is dat het gemakkelijk is om situaties en gedrag verkeerd te interpreteren waardoor onnodige problemen kunnen ontstaan. Lees hieronder wat het belang is van interpretatie-ondersteuning en lees een voorbeeld van hoe je dit kunt doen. Lees verder »

De veranderlijkheid en veranderbaarheid van persoonlijkheid

Toen ik opgeleid werd als psycholoog, in de jaren ’80, neigde de dominante manier van denken over intelligentie en persoonlijkheid naar wat we nu een statische mindset zouden noemen. Grofweg werd ons aangeleerd dat zowel intelligentie als persoonlijkheid vanaf een bepaalde leeftijd (zeg, 18) nauwelijks ontwikkelbaar zijn. Persoonlijkheid werd grofweg gedefinieerd als het geheel van stabiele gedragsneigingen van individuen. Er werd gedacht dat individuele verschillen in persoonlijkheid relatief stabiel waren en ook betekenisvol voor hoe we ons leven zouden moeten inrichten (denk bijvoorbeeld aan loopbaankeuzes). Lees verder »

Kritiek van De Snijtafel op ‘De meeste mensen deugen’

Kritiek van De Snijtafel op 'De meeste mensen deugen'Een paar jaar geleden verscheen Rutger Bregmans boek De meeste mensen deugen. Het werd een regelrechte bestseller. Ik was nieuwsgierig naar het boek en heb het (grotendeels) gelezen. Maar ik besloot er op deze site geen artikel aan te wijden. De boodschap van het boek vond ik al met al niet overtuigend en daarmee het boek niet aanbevelenswaardig genoeg.

Reden om nu alsnog over het boek te beginnen, is dat er een uitgebreide kritiek op het boek is verschenen door Kasper C. Jansen en Simon Burgers op de Youtube-account De Snijtafel. Burgers en Jansen hebben hun kritiek verspreid over 11 afleveringen. Je kunt ze hier allemaal vinden. Ook heeft er een debat tussen Burgers en Jansen en Bregman plaatsgevonden in De Balie. Bregman erkende geen enkel kritiekpunt dat Jansen en Burgers naar voren brachten. Lees verder »

Organismische integratie (groei+integratie)

Organismische integratie (groei+integratie)

De zelfdeterminatietheorie (ZDT) is goed bruikbaar in veel contexten. ZDT kent niet alleen een praktische kant maar ook een uitgebreide theoretische kant (zie o.a. Ryan & Deci, 2017). Het begrijpen van deze onderliggende theorie helpt om de praktische suggesties die voortvloeien uit ZDT beter te begrijpen. Ik bespreek hier één van de belangrijke aspecten van de theorie, het principe van organismische integratie.  Lees verder »

Recensie van Leadership BS (Pfeffer, 2015)

Leadership BSIk heb veel boeken gelezen van Jeffrey Pfeffer en zag dan ook uit naar zijn nieuwe boek Leadership BS: fixing workplaces and careers one truth at a time. Helaas is het, wat mij betreft, een teleurstellend boek.

 

Stanford University professor Jeffrey Pfeffer heeft een provocerend nieuw boek geschreven met als titel Leadership BS: Fixing Workplaces and Careers One Truth at a Time. In het boek bekritiseert hij de leiderschapstrainingsindustrie die, volgens hem, leert dat leiders betrouwbaar, authentiek, dienend, bescheiden en empathisch moeten zijn. Maar volgens Pfeffer is er geen bewijs dat deze leiderschapstrainingen enig goed doen. Hij beweert dat het effect ervan eerder schadelijk is omdat het een te idealistisch plaatje schetst van de realiteit van organisaties en leiderschap. Lees verder »

Capital in the Twenty-First Century- Thomas Piketty

Capital in the Twenty-First Century- Thomas Piketty

Tot 2010 wist ik niet veel over de consequenties van economische ongelijkheid. Toen kwam ik het boek The Spirit Level tegen waarin auteurs Richard Wilkinson en Kate Pickett hun onderzoeksresultaten presenteerden die lieten zien dat een hoog niveau van inkomensongelijkheid in rijke landen schadelijk is voor die landen. Hun onderzoek liet zien (1) dat hoe meer ontwikkeld een land is, hoe minder belangrijk economische groei is voor bepaalde objectief meetbare uitkomsten zoals levensverwachting (zie grafiek), (2) dat er in een studie van 23 van de rijkste landen een sterke relatie werd gevonden tussen gezondheidsproblemen en sociale problemen aan de ene kant en het niveau van inkomensongelijkheid aan de andere kant (zie grafiek), (3) dat deze zelfde relatie ook werd gevonden in een onderzoek naar de 50 Amerikaanse staten (zie grafiek).Lees verder »

Interview met Judith Glück

 

Judith Glück is hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit van Klagenfurt in Oostenrijk. Ze is één van de toonaangevende wetenschappers in het opkomende gebied van wijsheidswetenschap. Ze begon dit onderwerp ruim 20 jaar geleden te bestuderen, waar ze werkte met de pionier van de wijsheidswetenschap Paul Baltes aan het Max Planck Instituut in Berlijn. Haar onderzoek heeft zich gericht op hoe leken tegen wijsheid aankijken, hoe wijsheid zich ontwikkelt, hoe deze kan worden gemeten, op situationele determinanten van wijsheid en op de relatie tussen wijsheid en waarden en intuïties. Samen met haar collega Susan Bluck introduceerde ze het MORE Life-ervaringsmodel van wijsheid. In dit interview vraag ik naar een verscheidenheid aan onderwerpen, zoals wat wijsheidswetenschap is, wat wijsheid zelf is, waarom wijsheid nu misschien meer dan ooit nodig is in de wereld, en hoe wijsheidswetenschap kan bijdragen aan vooruitgang in de wereld.

 

Lees verder »