Vrije wil is geen illusie

Aanwijzingen dat de vrije wil niet bestaat

Begin 2012 schreef ik het artikel Over de vraag of we een vrije wil hebben waarin ik verwees naar het werk van Sam Harris, Jerry Coyne, John Bargh en Daniel Wegner die allen stellen dat we geen vrije wil hebben en dat het gevoel dat we een vrije wil hebben een illusie is. John Bargh, bijvoorbeeld, hamert op het belang van automatische processen, en stelt dat vrijwel alle menselijk gedrag bestaat uit automatische reacties op gebeurtenissen in de omgeving. Daniel Wegner heeft laten zien dat proefpersonen in zijn onderzoek zeiden dat ze bepaalde gedrag hadden gewild terwijl dit gedrag aantoonbaar opgeroepen was door de onderzoeker. In dit voorbeeld was de vrije wil dus inderdaad een illusie. Ik schreef ook over Valery Chirkov en Daniel Dennett die wèl geloven in de vrije wil. Ik besloot mijn artikel zonder dat ik het gevoel had dat ik de vraag naar het bestaan van de vrije wil goed kon beantwoorden. Ik vroeg mij ook af of we ons niet beter konden afvragen in welke mate we een vrije wil hebben (dan of we wel of niet een vrije wil hebben).

 

Boek: Vrije wil is geen illusie

9200000002271477 (1)In het boek Vrije wil is geen illusie. Hoe de hersenen ons vrijheid verschaffen laat neuropsycholoog Herman Kolk  er geen enkel misverstand over bestaan dat hij het niet eens is met de auteurs die de vrije wil als illusie zien. Hij begint zijn boek met het opsommen van de argumenten en bewijzen van degenen die niet geloven in de vrije wil. Aan de auteurs die ik hierboven al noemde voegt Kolk er nog enkele toe. Hij noemt bijvoorbeeld Michael Gazzaniga, een bekende neurowetenschapper, die stelt dat onze hersenen evenzeer als andere fysische objecten gedetermineerd zijn. Ook noemt hij het werk van Ap Dijksterhuis, een Nederlandse onderzoeker, die onderzoek deed dat lijkt aan te tonen dat je bij belangrijke beslissingen moet leunen op je onbewust en niet op je bewuste denken. Een andere belangrijke onderzoeker die hij noemt is Benjamin Libet. Libet deed onderzoek waarbij hij aantoonde dat op het moment dat mensen naar eigen zeggen besluiten een bepaalde beweging te maken, de hersenen al  300 ms daarvoor zijn begonnen die beweging voor te bereiden. Kolk gaat ook uitgebreid in op twee populaire Nederlandse boeken die stellen dat de vrije wil niet bestaat. Victor Lamme schreef het boek De vrije wil bestaat niet waarin hij stelt dat menselijk gedrag wordt gestuurd door stimulus-respons koppelingen en Dick Swaab schreef Wij zijn ons brein waarin hij stelt dat de vrije wil een illusie is omdat het overgrote deel van ons gedrag en eigenschappen al bij de geboorte is vastgelegd.Lees verder »

Kinderen opvoeden tot autonome individuen

Eén van de meest complexe taken die je als mens kunt hebben, is het opvoeden van kinderen. Omdat complexe taken vragen om een lerende houding is het misschien goed om eens te kijken wat de psychologie ons kan leren over het opvoeden van kinderen. Een goede plaats om te zoeken naar lessen is de zelfdeterminatietheorie.Lees verder »

De term progressiegericht

De laatste jaren zijn wij naast de term oplossingsgericht steeds vaker de term progressiegericht gaan gebruiken voor wat wij doen. We zijn gewend geraakt aan deze naam en we zijn het een prachtig label gaan vinden dat recht doet aan het dynamische karakter van de oplossingsgerichte aanpak. Oplossingsgericht werken heeft altijd gedraaid om het stap voor stap vooruit komen in de richting van de gewenste situatie. De term progressiegericht doet bovendien recht aan enkele eigen innovaties en aan enkele belangrijke en zeer inspirerende nieuwe invloeden die wij de afgelopen jaren in onze aanpak hebben geïntegreerd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het werken van mensen als Carol Dweck, Anders Ericsson, Teresa Amabile, Icek AjzenBarbra FredricksonEdward Deci en Richard Ryan en anderen.

 

Sinds wij de term progressiegericht vaker zijn gaan gebruiken hebben wij gemerkt dat veel mensen de term duidelijk en aantrekkelijk vinden. Aan mensen die de aanpak nog niet goed kennen leggen we de kern van onze aanpak soms uit aan de hand van de volgende vier stappen:

 

  1. Met betrekking tot welk onderwerp zou je progressie willen boeken?
  2. Hoe ziet de progressie eruit die je zou willen boeken?
  3. Welke progressie heb je al weten te boeken?
  4. Welk stapje vooruit zou je nu kunnen zetten?

English version

Het gebruik van deliberate practice in onze trainingen

Een universele drive van mensen is om competent te zijn om competenter te worden. Deze drive manifesteert zich in veel aspecten van het leven. Jezelf als competent zien en het hebben van de ervaring om competenter te worden, dragen in belangrijke mate bij aan menselijk welbevinden. Dit is niet alleen het geval in het begin het leven. Het blijft zo tot op hoge leeftijd. Twee factoren zijn heel behulpzaam om de voordelen van competentie en competentie-ontwikkeling te kunnen genieten. De eerste factor is de overtuiging dat je competentie kan worden ontwikkeld. Ik heb veel geschreven over het verschil tussen een fixed mindset en een groeimindset (lees dit artikel voor meer achtergrondinformatie).  Een groeimindset, geloven dat je competentie ontwikkeld kan worden via inspanning, is een voorwaarde voor blijvende groei. De tweede factor is kennis over hoe competentie efficiënt ontwikkeld kan worden. Twee dingen zijn nuttig om te weten over competentie-ontwikkeling.

Lees verder »