10 DrogredenenTegenwoordig zijn er talloze schijnwaarheden in omloop die door velen geloofd worden. Het stikstofprobleem zou niet bestaan, global warming zou een hoax zijn, er zou grootschalige verkiezingsfraude gepleegd zijn in Amerika, enzovoorts.

Beweringen kritisch analyseren kan helpen om minder snel ten prooi te vallen aan onware beweringen. Enige kennis over drogredenen, ofwel fouten in logica, kan daarbij behulpzaam zijn. Hieronder staan enkele veel voorkomende drogredenen.

Trainingen Progressiegericht Werken

Hoe weten we of beweringen waar zijn?

Enkele jaren geleden ontwierp ik een eenvoudig hulpmiddel aan de hand waarvan je kunt bepalen of je beweringen moet geloven of niet. Het hulpmiddel draait om het beantwoorden van drie vragen: 1) Is de bewering duidelijk?, 2) Is de bewering logisch?, 3) Is de bewering ondersteund door bewijs? Hier kun je dat hulpmiddel bekijken:

Ter ondersteuning van het beantwoorden van de tweede vraag, kan het nuttig zijn om meer te weten over logica en drogredenen.

Logica

Het woord “logica” is afkomstig van het Griekse woord “logos”, dat verschillende vertalingen kent, waaronder woord, rede en discussie. Logica is de studie van het juiste redeneren of goed argumenteren. Dit komt neer op het afleiden van geldige gevolgtrekkingen.

Drogredenen

Drogredenen zijn foutieve argumenten die toch geloofd kunnen worden omdat ze psychologisch overtuigend kunnen zijn. Formele logische fouten zijn fouten die een foutieve logische structuur hebben. Informele logische fouten zijn argumenten die gebaseerd zijn op onjuiste premissen of verwarrend taalgebruik. Hier zijn enkele veel voorkomende drogredenen:

  1. Ad hominem: redenering waarbij het karakter van de ander emotioneel wordt aangevallen in plaats van dienst argumenten. Voorbeeld: “Wat deze politicus zegt over klimaatverandering is onzin want hij is vorig jaar zelf met het vliegtuig op vakantie geweest.”
  2. Argument vanuit onwetendheid: 1) aanvoeren dat een stelling waar is omdat nog niet bewezen is dat zij onwaar is, of 2) aanvoeren dat een stelling onwaar is omdat nog niet bewezen is dat zij waar is. Voorbeeld: “Dat we nooit de herkomst van UFO’s hebben kunnen bewijzen, toont aan dat ze gemaakt zijn door superintelligente buitenaardse wezens.”
  3. Beroep op autoriteit: redenering die ervanuit gaat dat iets waar moet zijn om dat een persoon die verondersteld wordt een autoriteit te zijn zegt dat het waar is. Voorbeeld: “Corona-vaccins zijn gevaarlijk omdat een kennis van mij, die biologie gestudeerd heeft, zegt dat ze gevaarlijk zijn.”
  4. Beroep op populariteit: redenering die er vanuit gaat dat iets waar of goed is omdat veel mensen het ermee eens zijn. Voorbeeld: “Een meerderheid van de mensen eet vlees dus het moet wel goed zijn.”
  5. Cirkelredenering (Eng: begging the question): redenering waarbij datgene wat bewezen moet worden al bij voorbaat verondersteld wordt. Voorbeeld: “God bestaat want dat staat in de bijbel en wat in de bijbel staat is waar want het is het woord van God.”
  6. Hellend vlak: redenering die er vanuit gaat dat een eerste stap moet leiden tot een ketting van vervolgstappen met extreme consequenties. Voorbeeld: “Als we Jan toestemming geven om morgen thuis te werken, zien we hem over een tijdje nooit meer terug op kantoor.”
  7. Post-hoc ergo propter hoc: redenering waarbij je aanneemt dat, omdat gebeurtenis B na gebeurtenis A komt, B moet zijn veroorzaakt door A. Voorbeeld: “Vaccins tegen mazelen veroorzaken autisme want nadat mijn neefje gevaccineerd was kreeg hij opeens autisme.”
  8. Stromanredenering: redenering waarbij je het argument van de ander verkeerd weergeeft om het gemakkelijker te kunnen aanvallen.
  9. Valse dichotomie: een situatie ten onrechte voorstellen als een dichotomie terwijl er feitelijk ook tussenvormen en mengvormen bestaan. Voorbeeld: “Je bent voor ons of je bent tegen ons.”
  10. Vals dilemma: ten onrechte doen alsof er maar twee opties zijn terwijl er meerdere opties bestaan. Voorbeeld: “Als je het niet eens bent met hoe het hier gaat, kun je altijd vertrekken hoor.”
Print Friendly, PDF & Email
Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (8)
  • Bruikbaar (3)