Psychologie op weg naar volwassenheidDe wetenschap psychologie bevindt zich in een turbulente fase, vele spreken zelfs van een crisis. De vraag die centraal staat is hoe robuust bevindingen in onderzoek door psychologen zijn en hoezeer ze vertrouwd kunnen worden. De laatste jaren is er veel geschreven over verschillende aspecten aan dit probleem en ik heb er zelf meerdere keren naar verwezen op deze site. Hier zijn enkele van mijn eerdere artikelen: (1) Welke effecten uit primingonderzoek zijn echt en welke niet?, (2) Wetenschap verbeteren, (3) Het oplossen van het replicatieprobleem in de sociale wetenschap, (4) Robert Biswas Dieners kritische reflectie op de positieve psychologie, (5) Onderzoeksbevindingen omtrent ‘Powerposes’ van Amy Cuddy twijfelachtig, en (6) Het doek valt voor ego-depletie.

Door vooraanstaande psychologen wordt verschillend gereageerd op de ontstane situatie. Sommigen reageren (in mijn beleving) wat defensief, zoals Roy Baumeister, Amy Cuddy en Daniel Gilbert. Zij leveren niet alleen inhoudelijke kritiek op degenen die replicatie-onderzoek hebben gepubliceerd, wat terecht en nuttigs is overigens, maar hun reactie heeft ook een emotionele, en soms verwijtende toon (zowel Cuddy als Gilbert hebben het woord ‘bullying’ in de mond genomen). Hoewel die emotie begrijpelijk is en wellicht tot op zekere hoogte niet te vermijden – de betreffende wetenschappers hebben zich in veel gevallen jarenlang met de betreffende onderwerpen beziggehouden en hebben mogelijk het gevoel dat hun reputatie in belangrijke mate verbonden is aan de juistheid van hun theorieën- denk ik dat deze niet helpt om vooruit te komen.

Inhoudelijke en goed beargumenteerde kritiek op uitgevoerde replicatie-onderzoeken is uiteraard nuttig en welkom. Zo denk ik dat Gilbert en zijn collega’s in enkele opzichten gelijk hebben met hun kritiek op een deel van de uitgevoerde replicatie-onderzoeken. Een belangrijk kritiekpunt van Gilbert en zijn collega’s is bijvoorbeeld dat sommige van de replicatie-onderzoek veel te veel af zouden wijken van de originele studies. Gilbert en collega’s stellen dat de reproduceerbaarheid van psychologische wetenschap behoorlijk hoog is. Tegelijkertijd ben ik het eens met een aantal niet bij naam genoemde wetenschappers (in een interessant artikel van Brian Resnick) die de kritiek van Gilbert niet zo overtuigend vinden. Gilbert was overtuigender geweest als hij via replicatie-onderzoek dat strikter aan de protocollen van de originele studies had voldaan had aangetoond dat de effecten uit de originele studies wel reproduceerbaar waren. Bovendien ben ik het eens met de kritische vraag: moeten experimenten zo sensitief zijn dat zelfs kleine afwijkingen van onderzoeksprotocollen leiden tot het niet reproduceren van de originele effecten? Het ego-depletie- replicatieonderzoek was bijvoorbeeld iets anders opgezet dan de originele studie maar naar mijn indruk wel degelijk een goede methode om het bestaan van ego-depletie te toetsen.

Hoewel beide kanten in discussie faire punten naar voren brengen, neig ik meer naar de kant van de repliceerders, die pleiten voor beter onderzoek door bijvoorbeeld preregistratie, meer aandacht voor onderzoek met voldoende onderscheidingsvermogen (power), een grotere transparantie met betrekking tot protocollen, data, en data-analsye, meer ruimte in tijdschriften voor negatieve bevindingen (niet gevonden effecten) en voor replicatie-onderzoek, etc.

Sommigen vragen zich af door al dit soort discussies of psychologie wel een serieuze wetenschap is of zelfs kan zijn. Mijn antwoord daarop is: ja. Om goed gefundeerde en bruikbare kennis over psychologie op te bouwen is er geen methode zo betrouwbaar als de wetenschap. Zoals in hoofdstuk 1 van mijn boek Kiezen voor progressie uitleg zijn onze intuïties over psychologie in veel opzichten onbetrouwbaar. Terugvallen op pseudowetenschap is ook al geen goed idee. Het is weliswaar gemakkelijk maar het werkt niet. We komen er meer en meer achter dat het goed bedrijven van wetenschappelijke psychologie verrekte lastig is. Er zit niets anders op. Minder lastige aanpakken zijn (nog) minder betrouwbaar om tot valide kennis te komen. De huidige ontwikkelingen kunnen helpen en zijn nodig om van de psychologie een meer volwassen wetenschap te maken.

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (3)
  • Bruikbaar (0)