Het Dunning-Kruger effectMensen nemen de werkelijkheid niet eenvoudigweg waar zoals deze is. In de menselijke waarneming en oordeelsvorming treden allerlei fouten en vervormingen op waardoor we de werkelijkheid anders waarnemen dan zij is. Daarbij komt nog eens dat we ons normaal gesproken niet erg bewust zijn van die waarnemings- en beoordelingsfouten. Tenzij we kennis hebben over die fouten denken we dat wat we zien en horen gewoon de werkelijkheid is. Ook onszelf zien we niet op een realistische manier. Een aspect van hoe we onszelf niet realistisch zien is dat we onze eigen vaardigheid/competentie op een bepaald gebied niet goed kunnen inschatten. Een voorbeeld hiervan is het Dunning-Kruger effect dat laat zien dat mensen die mensen die minder competent zijn op een bepaald gebied zichzelf positief kunnen inschatten terwijl mensen die hoger op de competentie scoren strenger voor zichzelf zijn (Langendyk, 2006). Al beter wordende worden we dus ook vaak bescheidener. 

 

De dubbele last van het Dunning-Kruger effect

De reden is dat mensen met een lage competentie ook het inzicht in hun eigen incompetentie missen. Volgens de auteurs moet je ergens goed in zijn om te kunnen beoordelen hoe goed je in die activiteit in bent. Denk maar aan het volgende voorbeeld: iemand die toondoof is kan ook niet horen hoe vals hij zelf zingt. Mensen die ergens niet goed in zijn hebben volgens Dunning & Kruger een dubbele last: ze zijn ergens slecht in en hebben het ook nog eens niet door. Dit kan leiden tot problemen voor jezelf – herinner je je al die vals zingende Idols kandidaten die stomverbaasd waren dat de jury hen niet fantastisch vond zingen?-  maar ook voor anderen – denk aan politici die simplistische standpunten met veel overtuiging naar voren brengen. Sommige (bijvoorbeeld) Amerikaanse politici lijken zelfs te kapitaliseren op het Dunning-Kruger effect. Ze lijken zich te realiseren dat de minder goed geïnformeerde kiezer nog stelliger over zijn eigen gelijk is dan de beter geïnformeerde kiezer. Ze lijken tegen die kiezer te zeggen: luister niet naar al die wetenschappelijke onzinpraatjes; wij weten dat wij gelijk hebben (lees meer over antiscience politics).

 

Een mindset van bescheidenheid

Ik denk dat het goed is als we onszelf en onze kinderen een mindset aanleren die uitgaat van bescheidenheid. Laat het Dunning-Kruger effect eens op je inwerken en realiseer je hoe het van toepassing is op jezelf. Het betekent onder andere dat vrijwel niemand in staat is om een realistisch oordeel te geven over hoe goed een componist als Bach was, hoe slim een wetenschapper als Einstein was, hoe vaardig een bepaalde Nobelprijswinnaar voor de literatuur is, enzovoorts. We zouden op die gebieden zelf uiterst competent moeten zijn om een enigszins realistische inschatting te kunnen maken van hoe goed die mensen zijn. We doen er waarschijnlijk wijzer aan om in dit soort gevallen te vertrouwen op de wisdom of the crowd: als veel experts zeggen dat Einstein briljant (of Darwin, Mozart, etc.) was dan is dat waarschijnlijk ook zo.

 

Wat we onze kinderen kunnen leren

Het Dunning-Kruger effect is uit te leggen aan kinderen. Leer ze dat je eigen inschatting van je bekwaamheid je voor de gek kan houden. Leer ze om hun oordeel over hun eigen functioneren uit te stellen en moedig ze aan om eerst meer te weten te komen over de activiteit. Moedig ze aan om zichzelf als beginners te zien en leer ze dat een beginner zichzelf per definitie nog niet zo goed kan beoordelen. Zo leer je ze een zeker wantrouwen en realitiveringsvermogen aan over beoordelingen en zelfbeoordelingen. Leer ze ook een onderzoekende houding aan. Moedig ze aan om meer te weten te komen over een gebied dat ze interesseert. Vertel ze dat er nog veel te verkennen en leren valt voor ze.

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (22)
  • Bruikbaar (12)