imagesAutomatische negatieve gedachten over jezelf kunnen je functioneren en welbevinden in de weg staan. Ik beschrijf hier kort twee manieren om je hiertegen te wapenen: flow en mindfulness-meditatie.

Onderzoekers Michael Robinson en Maya Tamir (2011) hebben twee soorten hersenactiviteit met elkaar vergeleken: taakgericht en zelfgericht. Deze twee toestanden van het brein remmen elkaar. Met andere woorden: als de ene actiever wordt, wordt de ander minder actief. De auteurs betogen op basis van onderzoek en theorieën dat een taakgerichte focus meer samenhangt met allerlei positieve uitkomsten zoals geluk, mentale gezondheid en productiviteit, terwijl een zelfgerichte focus meer samenhangt met depressie, psychopathologie en minder taaksucces.

Deze conclusie, dat een goed gevoel en goed functioneren gepaard gaat met de afwezigheid van een zelffocus, doet denken aan de positieve ervaring van flow. Flow is een intense ervaring van helemaal opgaan in een bepaalde activiteit waarbij je tijdelijk een verminderd bewustzijn van tijd en van jezelf hebt. Flow treedt op wanneer er sprake is van duidelijke doelen, een optimale uitdaging en feedback. (Het concept van flow is verwant aan het concept work engagement, wat in het Nederlands vaak vertaald wordt als bevlogenheid).

Wat er wellicht zo goed werkt aan flow-ervaringen is dat zij een proces onderbreken van negatieve gedachten over onszelf. Zoals neurowetenschapper Sam Harris uitlegt zijn wij een groot deel van de tijd, grotendeels zonder dat we dit in gaten hebben, bezig met het produceren van gedachten. Deze gedachten vormen een soort interne dialoog. We zijn als het ware steeds tegen onszelf aan het praten. Een groot deel van deze gedachten is negatief. We beoordelen onszelf en anderen, we maken ons zorgen over toekomst, we hebben spijt over het verleden, etc. Deze continue gedachtestromen leiden ons constant af volgens Harris en verminderen ons geluk en verstoren onze ervaringen en ons functioneren.

Er is, naast flow, nog een tweede manier om deze disfunctionele gedachten te onderbreken. Deze manier is mindfulness-meditatie (mindfulness zou je kunnen vertalen met ‘helder bewustzijn’). Bij dit soort meditatietechnieken focus -als ik het goed begrijp; ik heb er zelf weinig ervaring mee- je je niet op een taak maar op het, kort gezegd, niet-oordelend ervaren van het huidige moment. Beginners in dit soort meditatie merken hoe moeilijk het is om je te concentreren op het huidige moment zonder je weer te verliezen in allerlei automatische gedachtestromen. Met oefening kun je echter steeds beter worden in dit soort meditatie.

De begrippen mindfulness en meditatie klinken velen wellicht zweverig en wazig in de oren maar het lijkt er steeds meer op dat ze serieus genomen dienen te worden. Er is tegenwoordig namelijk veel onderzoek waaruit naar voren komt dat mindfulness technieken leiden tot veel voordelen, zoals een betere weerbaarheid tegen stress, een betere immuunfunctie, een betere mentale gezondheid, minder depressieve klachten en beter sociaal functioneren.

Vraag: wat zijn jouw ervaringen en gedachten flow en mindfulness? 

Wat vind je van dit artikel?
  • Interessant (8)
  • Bruikbaar (1)