Progress header

Category Archive: zelfdeterminatietheorie

Het motivatiecontinuüm: de zelfdeterminatietheorie in 1 plaatje

Elementen uit de zelfdeterminatietheorie zijn bij veel mensen wel enigszins bekend. Vooral de termen intrinsieke motivatie en extrinsieke motivatie doen wel een belletje rinkelen bij de meeste mensen. Ook de psychologische basisbehoeften (aan autonomie, competentie en verbondenheid) zijn redelijk bekend. Gisteren zei iemand me: “Ik ken wel verschillende onderdelen uit de theorie en pas die ook toe maar ik vind het lastig om alle samenhangen in de theorie goed te overzien.” Als je dit herkent, kunt je misschien baat hebben bij het plaatje dat ik hieronder beschrijf. Het is mijn laatste versie van het zogenaamde motivatiecontinuüm. Er zijn vele versies in omloop van het motivatiecontinuüm en ze zijn alle variaties op en uitbreidingen van de originele versie van Ryan & Deci (2000). In de onderstaande laatste versie van mij toon ik in welke contexten welke soorten motivatie ontstaan, wat voor soorten motivatie er zijn, wat die inhouden en welke effecten die hebben. Lees verder »

Vitamines voor Groei – Vansteenkiste en Soenens (2015)

Vitamines voor Groei - Vansteenkiste en Soenens (2015)Er zijn niet zoveel goede en toegankelijke Nederlandstalige boeken over de zelfdeterminatietheorie. Veel mensen in de praktijk (ouders, docenten, leidinggevenden, hulpverleners, etc.) hebben vaak niet de tijd en gelegenheid om de wetenschappelijke literatuur over dit zeer interessante onderwerp door te ploegen. Daardoor missen ze vaak het inzicht in hoe ze ZDT praktisch kunnen toepassen. Er is nu een boek dat in de behoefte van deze mensen in de praktijk voorziet: Vitamines voor groei, Ontwikkeling voeden vanuit de Zelf-Determinatie Theorie, geschreven door Maarten Vansteenkiste en Bart Soenens.Lees verder »

Organismische integratie (groei+integratie)

Organismische integratie (groei+integratie)De zelfdeterminatietheorie (ZDT) is goed bruikbaar in veel contexten. ZDT kent niet alleen een praktische kant maar ook een uitgebreide theoretische kant (zie o.a. Ryan & Deci, 2017). Het begrijpen van deze onderliggende theorie helpt om de praktische suggesties die voortvloeien uit ZDT beter te begrijpen. Ik bespreek hier één van de belangrijke aspecten van de theorie, het principe van organismische integratie.  Lees verder »

Doet intrinsieke motivatie ertoe in omstandigheden van extreme armoede?

Doet intrinsieke motivatie ertoe in omstandigheden van extreme armoede?Intrinsieke motivatie is de motivatie die voelen voor het doen van activiteiten die we leuk of interessant vinden. Veel onderzoek heeft laten zien dat intrinsieke motivatie bij ieder mens, ongeacht cultuur en leeftijd, aanwezig is en een belangrijke bron van volharding, groei en geluk is (lees meer hier, hier en hier). De mate waarin intrinsieke motivatie tot uiting komt, is afhankelijk van de mate waarin de psychologische basisbehoeften wordt voldaan (vooral aan autonomie en competentie maar mogelijk aan verbondenheid). Lees verder »

De opkomst van de neurowetenschap van intrinsieke motivatie

De opkomst van de neurowetenschap van intrinsieke motivatieDi Domenico & Ryan (2017) beschrijven hoe er een neurowetenschap van intrinsieke motivatie aan het ontstaan is. Intrinsieke motivatie is het geheel van onze spontane neigingen om nieuwsgierig en geïnteresseerd te zijn en om uitdagingen en oefening op te zoeken en om onze vaardigheden en kennis te ontwikkelen zelfs in de afwezigheid van duidelijk te onderscheiden beloningen. Onderzoek binnen het theoretische kader van de zelfdeterminatietheorie heeft laten zien dat intrinsieke motivatie een levenslang aanwezige motivatie is die geassocieerd is met allerlei positieve effecten zoals beter leren en presteren, creativiteit en psychologisch welbevinden. Wel is intrinsieke motivatie afhankelijk van de beleving van competentie en autonomie. Als de vervulling van deze twee basisbehoeften wordt gefrustreerd, zijn we in mindere mate intrinsiek gemotiveerd.Lees verder »

Hoe combineer je als docent autonomie-ondersteuning met structuur?

Hoe combineer je als docent autonomie-ondersteuning met structuur?Autonomie-ondersteuning is effectief in de opvoeding, op school en in de werkcontext. Sommigen denken onterecht dat een opmerking als deze een pleidooi is voor ‘vrijheid-blijheid’, ‘iedereen doet maar lekker waar hij zelf zin in heeft’ en ‘chaos en anarchie’. Maar dat is onterecht. Autonomie-ondersteuning houdt niet in dat er geen structuur wordt geboden. Autonomie-ondersteuning en structuur gaan hand in hand. Het bieden van structuur versterkt de beleving van autonomie en is daar zelfs doorgaans een voorwaarde voor. Aan de hand van de onderwijs context werk ik deze stelling hieronder uit.Lees verder »

Drie basisbehoeften: overal en altijd van kracht ook als we het zelf niet doorhebben

Drie basisbehoeften: overal en altijd van kracht ook als we het zelf niet doorhebbenIn het dagelijkse leven gebruiken we het woord ‘behoefte’ heel breed. Het woord kan verwijzen naar alles waar we op een bepaald moment naar kunnen verlangen, waar we een voorkeur voor hebben of wat we (denken) nodig (te) hebben. Binnen de psychologie, met name binnen de zelfdeterminatietheorie (ZDT), heeft het woord behoefte (need) een veel specifiekere betekenis. Binnen ZDT wordt gesproken van de universele basisbehoeften aan autonomie, competentie en verbondenheid (zie ook hier). Met het woord ‘behoefte’ wordt binnen ZDT verwezen naar iets dat een voorwaarde is voor goed en gezond functioneren.Lees verder »

Onderzoek: de effecten van autonomie-ondersteuning door leidinggevenden

In twee Chinese overheidsscholen werden enkele centrale ideeën en bevindingen van de zelfdeterminatietheorie getoetst (Nie et al., 2017). Specifiek werd onderzocht wat de effecten van beleefde autonomie-ondersteuning door leidinggevenden waren op de motivatie van de medewerkers (266 docenten) en op enkele belangrijke outputcriteria (tevredenheid over de eigen baan, werkstress en symptomen van zieke). De verwachtingen waren, op grond van eerder onderzoek, dat beleefde autonomie-ondersteuning (1) zou samenhangen met meer autonome motivatie (versus gecontroleerde motivatie) en (2) met meer werktevredenheid, minder stress en minder ziektesymptomen. De onderstaande figuur vat de bevindingen van dit onderzoek samen: Lees verder »

De zelfdeterminatietheorie in organisaties

In een nieuw artikel geven Deci et al. (2017) een actueel overzicht van onderzoek binnen de zelfdeterminatietheorie dat relevant is voor werk en organisaties. Ze gaan in het artikel onder andere in op het belangrijke onderscheid tussen autonome en gecontroleerde motivatie (meer uitleg hierover vind je in dit plaatje) en op de drie psychologische basisbehoeften (voor competentie, autonomie en verbondenheid). In het artikel beschrijven ze veel onderzoek waaruit als globaal thema naar voren komt dat autonome motivatie (en niet gecontroleerde motivatie) zowel samenhangt met goed presteren als welbevinden. Verder laten ze zien dat de sleutel tot het bevorderen van autonome motivatie bestaat uit het scheppen van werkomgevingen die bijdragen aan de bevrediging van de genoemde basisbehoeften. Het onderstaande plaatje vat het bovenstaande samen: Lees verder »

Mensen respecteren als gelijkwaardige individuen: sleutel tot sociale progressie

Mensen respecteren als gelijkwaardige individuen: sleutel tot sociale progressieDe behoefte aan autonomie is een universele basisbehoefte van mensen. Als die behoefte aan autonomie vervuld wordt voelen we ons beter en functioneren we ook beter in allerlei opzichten (zie hier). Daarom doen we er verstandig aan in allerlei contexten om te proberen de autonomie van anderen te ondersteunen. Dat kan op verschillende manieren: door het bieden van keuzes, door het stimuleren van eigen initiatief en uitproberen van dingen en door het vragen om inbreng bij beslissingen. Een nieuw onderzoek wijst nog op een andere belangrijke manier om de autonomie van anderen te ondersteunen: door hen te respecteren als gelijkwaardig. Lees verder »

progressie