Progress header

Category Archive: rationaliteit

Intellectuele bescheidenheid

Intellectuele bescheidenheidEen nieuw artikel van Leary et al. (2017) onderzoekt het psychologische construct van intellectuele bescheidenheid (Intellectual Humility; IH), de mate waarin mensen onderkennen dat hun denkbeelden en overtuigingen verkeerd zouden kunnen zijn. Voor dit doel maakten zij in vier studies gebruik van een nieuwe Intellectual Humility (IH) schaal (zie plaatje).

Studie 1 bevestigde de construct validiteit van de IH schaal en liet de relaties tussen intellectuele bescheidenheid en verschillende andere psychologische constructen zien. Positieve correlaties werden gevonden met openheid, epistemische nieuwsgierigheid, intolerantie voor ambiguïteit en eigengereidheid. IH was niet gecorreleerd met narcisme en sociale eigenrichting. Lees verder »

Hoe we in schijnwaarheden blijven trappen

Hoe we in schijnwaarheden blijven trappenDe laatste jaren zijn er veel voorbeelden te zien van hoe we als mensen soms kunnen volharden in het geloven van dingen die niet waar zijn. Een willekeurige greep uit de enorm lange lijst van schijnwaarheden waar verrassend velen in geloven, is: het idee dat vaccins autisme veroorzaken, dat global warming een Chinese hoax is, dat homeopathische middelen werken en dat leerlingen allemaal hun unieke leerstijl hebben waaraan tegemoet gekomen moet worden in het onderwijs. Hoe kan het dat we zo gemakkelijk schijnwaarheden geloven?Lees verder »

Een pleidooi voor brede rationaliteit

Een pleidooi voor brede rationaliteitIn een nieuw boek, The Rationality Quotient, waarover ik later meer zal schrijven, legt Keith Stanovich, hoogleraar psychologie in Toronto, uit wat rationaliteit is. Hij beschrijft twee conceptualisaties over rationaliteit, een smalle en een brede theorie (een onderscheid dat is gemaakt door de politicoloog Jon Elster, 1983). De smalle theorie van rationaliteit gaat over twee factoren van rationaliteit: instrumentele rationaliteit en epistemische rationaliteit. Lees verder »

Het onfalsifieerbaar maken van overtuigingen

Het onfalsifieerbaar maken van overtuigingenJe zou denken dat mensen alleen overtuigingen aanhangen op grond van hun waarheidsgehalte maar dat is niet het geval. Mensen hebben natuurlijk inderdaad vaak overtuigingen omdat ze denken dat die waar zijn maar er zijn ook andere redenen mogelijk voor het hebben van overtuigingen. Die redenen kunnen te maken hebben met verschillende soorten psychologische of sociale doelen die zij hebben. Enkele voorbeelden hiervan zijn: de wereld als ordelijk of betekenisvol of veilig kunnen zien, de eigen groep (met dezelfde overtuigingen) als moreel goed kunnen zien en het gevoel kunnen hebben bij deze groep te horen en invloed op of macht over andere mensen kunnen hebben.

 

Lees verder »

Reactie op twee tweets van Steven Pinker (over rassen en sekseverschillen)

PinkerDeze week verstuurde Harvard University professor Steven Pinker twee tweets waar ik op wil reageren. De eerste tweet ging over racisme, de tweede over de vraag of sekseverschillen bestaan.

 

1. De racisme-tweet

Lees verder »

Haat je homo’s? Misschien ben je homo

Haat je homo's? Misschien ben je homoIs het je wel eens opgevallen dat mensen die zich het felst verzetten tegen homorechten later zelf homoseksueel blijken te zijn? Heb je gehoord dat de schutter in de homoclub in Orlando deze club in het verleden zelf vaak had bezocht en dat hij ook regelmatig een dating-app voor homoseksuelen gebruikte? Hoe valt deze paradox te begrijpen? Lees verder »

Bestrijden van gevaarlijke ideeën

Bestrijden van gevaarlijke ideeënIn deze post legde ik uit dat er, in zekere mate, een concurrentie bestaat tussen de doelen van onze genen en onze doelen als individu. Zoals Keith Stanovich schrijft, bouwend op Richard Dawkins’ boek The Selfish Gene, zijn wij mensen ons bewust geworden van het feit dat de belangen van onze genen niet helemaal samenvallen met onze eigen belangen en dat we, in ieder geval tot op zekere hoogte, onszelf kunnen bevrijden van deze genetische invloeden die ons niet dienen. Lees verder »

Hoe breek je de macht van collectieve waanideeën?

Hoe breek je de macht van collectieve waanideeën?Wanneer is het verstandig om een bepaalde overtuiging te hebben of ideeën aan te hangen? Eén manier om hierover te denken, is dat wanneer een meerderheid van de mensen die overtuiging heeft het verstandig is om die overtuiging dan ook te hebben. Maar deze manier van denken is onbetrouwbaar. Het is al lang bekend dat collectieve waanideeën bestaan. Charles Mackays boek uit 1841 (Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds) beschrijft bijvoorbeeld drie soorten waanideeën: nationale waanideeën, specifieke dwaasheden en filosofische waanideeën. Collectieve waanideeën hebben altijd bestaan en ze kunnen ons serieus in de problemen brengen. Hoe is mogelijk dat ze überhaupt bestaan? En hoe kunnen wij hun macht over ons breken?Lees verder »

3 Soorten schade door irrationele overtuigingen

3 Soorten schade van onrealistische overtuigingenMet irrationele overtuigingen bedoel ik overtuigingen die incoherent of logisch inconsistent zijn en in strijd met wat we weten over de werkelijkheid (in strijd met aanwezig bewijs dus). Niemand is vrij van onrealistische overtuigingen. Onze manier van interpreteren van de werkelijkheid is niet perfect. We zijn behept met systematische vertekeningen in hoe we de werkelijkheid waarnemen (lees meer). Bovendien hebben we allemaal onvermijdelijk door onze opvoeding en cultuur denkbeelden meegekregen die achterhaald kunnen zijn zonder dat we daar bewust bij stil staan. Lees verder »

progressie